İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’ya Washington’dan gelen son mesaj, Tel Aviv yönetiminin uzun süredir alışık olduğu koşulsuz desteğin sorgulanmaya başlandığını gösteriyor. ABD Senatosu’nda İsrail’in en sert savunucularından biri olarak bilinen Cumhuriyetçi senatör Lindsey Graham’ın çıkışı, bu anlamda dikkat çekici bir kırılmaya işaret ediyor.
Graham, İsrail’e sağlanan Amerikan askerî yardımlarının artık sürdürülebilir olmadığını savunarak, desteğin hızla kesilmesi gerektiğini açıkladı. Bu açıklama, İsrail’in ABD siyasetindeki “dokunulmaz” konumunun ilk kez bu kadar açık biçimde tartışmaya açılması olarak yorumlandı.
Netanyahu’nun sözleri Washington’da karşılık bulmadı
Netanyahu’nun kısa süre önce The Economist’e verdiği röportajda, İsrail ekonomisinin kendi kendine yetebilecek seviyeye ulaştığını savunması, ABD’de beklenen etkiyi yaratmadı. Netanyahu, yılda 3,8 milyar dolarlık askerî yardımın 2036’ya kadar kademeli olarak sıfırlanabileceğini öne sürmüştü.
Ancak Lindsey Graham, bu yaklaşımı yetersiz buldu. Senatör, “on yıl beklemenin anlamsız olduğunu” savunarak, İsrail’in ABD bütçesine olan bağımlılığının daha erken sonlandırılması gerektiğini dile getirdi.
“ABD’nin parası ABD ordusuna harcanmalı”
Graham, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, İsrail’e verilen askerî desteğin geçmişte ABD çıkarlarıyla örtüştüğünü ancak artık bu politikanın sorgulanması gerektiğini belirtti. İsrail’e aktarılan milyarlarca dolarlık kaynağın, doğrudan ABD ordusuna yönlendirilmesini savunan senatör, savunma bütçesinin 1,5 trilyon dolara çıkarılması gerektiğini ifade etti.
Bu açıklama, Netanyahu’nun “ekonomik bağımsızlık” söyleminin Washington’da, yardım kesintisini hızlandıracak bir argümana dönüştüğünü gösterdi.
İsrail ekonomisi tartışmanın merkezinde
Graham, İsrail ekonomisinin son yıllarda kaydettiği büyümeyi gerekçe göstererek, Tel Aviv yönetiminin artık Amerikan vergi mükelleflerinin desteğine ihtiyaç duymaması gerektiğini savundu. Bu yaklaşım, İsrail’in avantajlı konumunun artık otomatik bir hak olarak görülmediğini ortaya koydu.
ABD savunma sanayii için risk
Mevcut sistemde İsrail, aldığı askerî yardımların önemli bölümünü ABD merkezli savunma şirketlerinden silah alımında kullanıyor. Yardımların kesilmesi, bu şirketler için de gelir kaybı anlamına geliyor. Ancak Graham, bu açığın ABD savunma bütçesinin büyütülmesiyle telafi edilebileceğini savunuyor.
Washington–Tel Aviv hattında mesafe artıyor mu?
Uzmanlar, bu çıkışı ABD–İsrail ilişkilerinde yeni bir dönemin işareti olarak değerlendiriyor. Graham, İsrail’in müttefikliğini tamamen reddetmese de, ilişkilerin artık daha “maliyet odaklı ve koşullu” bir zemine çekilmesi gerektiğini savunuyor.
Netanyahu’dan yanıt yok
İsrail’e en yakın ABD’li isimlerden birinden gelen bu sert mesajlara rağmen, Netanyahu cephesinden henüz resmî bir açıklama yapılmadı. Tel Aviv yönetiminin bu eleştirilere nasıl karşılık vereceği, Washington’daki siyasi çevrelerde yakından izleniyor.
