Avrupa Birliği (AB) kurumları, sağlık sektöründe dayanıklılığı artırmak, ilaç kıtlıklarının önüne geçmek ve Birlik genelinde kritik öneme sahip ilaçların tedarik süreçlerini yasal güvence altına almak amacıyla hazırlanan yeni düzenleme üzerinde anlaşmaya vardı. AB Konseyi tarafından yapılan resmi açıklamada, üye ülkeler ile Avrupa Parlamentosu (AP) arasında yürütülen "Kritik İlaç Yasası" müzakerelerinde uzlaşı sağlandığı duyuruldu.
İlaç Kıtlığına Karşı Stratejik Önlemler
Yeni yasal düzenleme, özellikle antibiyotikler, insülin ve ağrı kesiciler gibi temel sağlık hizmetlerinde hayati önem taşıyan ilaçlarda son dönemde yaşanan eksikliklerin giderilmesini temel amaç ediniyor. AB genelinde kritik ilaçların ve ortak çıkar kapsamına giren tıbbi ürünlerin tedarik güvenliğinin artırılması, düzenlemenin ana hedefleri arasında yer alıyor. Bu kapsamda, ilaçların erişilebilirliğinin artırılması ve tedarik zincirlerinin daha sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
Tedarik Zincirlerinin Çeşitlendirilmesi ve Üretim Kapasitesi
Kritik İlaç Yasası ile birlikte AB, ilaç tedarik zincirlerini çeşitlendirerek tek bir kaynağa olan bağımlılığı azaltmayı planlıyor. Yeni kurallar çerçevesinde, AB üyesi ülkelerin kritik ilaç alımlarında ortak hareket etmeleri kolaylaştırılacak. Ayrıca, bu ilaçların ve ilaçların üretiminde kullanılan etkin maddelerin AB sınırları içerisindeki üretim kapasitesinin güçlendirilmesi yönünde adımlar atılacak. Kamu alımlarında ise sözleşme makamlarına, dayanıklılık odaklı şartlar uygulama zorunluluğu getirilecek.
AB Merkezli Üretimin Teşvik Edilmesi
Düzenleme ile kritik ilaçların ve bu ilaçların üretiminde kullanılan temel bileşenlerin Avrupa Birliği merkezli olarak üretilmesi teşvik edilecek. Bu stratejiyle, Birliğin AB dışı ülkelere, özellikle uzun süredir jenerik ilaç ve farmasötik bileşen üretimini üstlenen Çin ve Hindistan gibi ülkelere olan bağımlılığının azaltılması amaçlanıyor. Sözleşme makamlarına, alım süreçlerinde "AB tercihi" yaklaşımını uygulama konusunda esneklik tanınarak yerel üretimin desteklenmesi öngörülüyor.
Ortak Alım ve Stok Verilerinin Paylaşımı
Yeni düzenleme, üye ülkelerin ilaç tedarikinde toplu pazarlık gücünü artırmalarına olanak tanıyor. AB Komisyonu, en az 5 üye ülkenin talep etmesi durumunda ortak ilaç alımı gerçekleştirebilecek. Bunun yanı sıra, üye ülkeler arasında acil durum stoklarına ilişkin veri paylaşımını sağlayacak mekanizmalar kurulacak. Stok verilerinin şeffaf bir şekilde paylaşılmasıyla, gerektiğinde kritik ilaçların ülkeler arasında gönüllülük esasına dayalı olarak yeniden dağıtılması mümkün hale gelecek. Özellikle jenerik ilaç üretiminin uzun süredir Avrupa dışına kayması ve Çin ile Hindistan gibi belirli tedarikçilere olan yüksek bağımlılık, bazı dönemlerde Avrupa ülkelerinde ciddi tedarik sorunlarına yol açabiliyordu. Yeni kuralların bu kırılganlığı ortadan kaldırması bekleniyor.
