Nepal, Çin sınırına yakın Rasuwa bölgesinde 26 Ağustos’ta meydana gelen yıkıcı sel ve heyelan felaketinin yaralarını sarmaya çalışırken, yaşanan insani kriz küresel iklim adaleti tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Eriyen bir buzulun çökmesiyle tetiklendiği değerlendirilen felaket, ülkede devasa bir yıkıma ve binlerce kaybın yaşanmasına yol açtı. Doğrudan küresel kirlilikteki payı son derece düşük olan Nepal yönetimi, dünyanın en büyük ekonomilerine ortak sorumluluk alma çağrısı yaptı.
Saat saat büyüyen felaket: "Himalayalar’dan gelen bir tsunami"
Ağustos ayı sonlarında Rasuwa ve çevresindeki yerleşim birimlerini vuran ani sel ve toprak kaymaları, bölgedeki altyapıyı tamamen çökertti. Felaketin şiddetine dikkat çeken Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal, yaşananların sıradan bir muson yağmuru felaketi olmadığını, yıkım boyutunun 2015 yılındaki büyük depremle yarışır düzeyde bulunduğunu belirtti. Dev dalgaların çamur, taş ve kaya parçalarını önüne katarak ilerlediğini vurgulayan Bakan, nehir yataklarındaki su seviyesinin 18 ila 21 metreye yükseldiğini ve felaketin saatte 180 kilometre hıza ulaşan çamur akıntılarıyla yerleşim yerlerini haritadan sildiğini kaydetti.
Binlerce kişi kayıp, ulaşım tamamen koptu
Resmi makamlardan alınan son verilere göre felakette 1300’den fazla kişinin yaşamını yitirdiği kesinleşirken, 5 bin 500’ü aşkın yurttaştan ise halen haber alınamıyor. Çok sayıda kasaba ve köyün dış dünyayla olan karayolu bağlantısı kesilirken, arama-kurtarma ekipleri çamur yığınları altında kalan bölgelere ulaşmakta güçlük çekiyor. Bölge halkı temel gıda, temiz su ve barınma ihtiyaçlarıyla baş başa kalmış durumda.
Isınma hızı ortalamanın üzerinde: Buzullar hızla eriyor
Bilim insanları, trajediye yol açan olayın eriyen bir buzul kütlesinin kısmen çökmesiyle tetiklendiğini bildiriyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, Hindistan, Çin, Nepal ve Bhutan boyunca uzanan Himalaya Dağları, küresel ortalamadan yüzde 50 daha hızlı ısınıyor. Son 30 yıllık süreçte dağlardaki buz varlığının üçte birini kaybettiği bilinirken, bu durum ani buzul gölü patlamalarına ve kontrol edilemeyen sel felaketlerine zemin hazırlıyor.
BM’ye 20 milyon dolarlık resmi iklim tazminatı başvurusu
Küresel sera gazı emisyonlarının yalnızca yüzde 0,1’inden sorumlu olan Nepal, felaketin faturasını tek başına ödemek istemiyor. Sınır komşuları Hindistan ve Çin başta olmak üzere dünyanın en büyük kirletici ekonomilerine seslenen Katmandu yönetimi, Paris İklim Anlaşması kapsamında 2022 yılında kurulan BM Kayıp ve Zarar Fonu’na başvuruda bulundu. Nepal Maliye Bakanlığı ile Çevre Bakanlığı’nın ortak imzasıyla iletilen talep yazısında, ilk etapta toparlanma ve yeniden inşa süreçlerinde kullanılmak üzere 20 milyon dolarlık iklim tazminatı istendi.
