Doğu Kudüs'ün doğusundaki Filistin topraklarında uygulanması planlanan ve uluslararası kamuoyunda geniş çaplı tepkilere yol açan yasa dışı E1 yerleşim projesinde yeni bir gelişme yaşandı. İsrail yönetimi, proje kapsamında inşa edilmesi öngörülen 2 bin 167 konut için yeni ihale tarihini 25 Ekim olarak duyurdu. Toplamda 3 bin 401 konutu kapsayan planın ilk ayağı olan 1234 konutluk ihale ağustos ayında ilan edilmişti.
Filistin Devlet Başkanlığı Sözcüsü Nebil Ebu Rudeyne, yaptığı yazılı açıklamada, İsrail'in bu adımının uluslararası hukuku açıkça ihlal ettiğini ve sahadaki gerilimi tırmandıran tehlikeli bir hamle olduğunu belirtti.
Bağımsız Filistin Devleti Seçeneği Hedef Alınıyor
E1 projesinin Filistin topraklarının bütünlüğüne doğrudan bir tehdit oluşturduğunu vurgulayan Ebu Rudeyne, planın temel amacının sahada yeni fiili durumlar oluşturarak başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin Devleti'nin kurulma ihtimalini ortadan kaldırmak olduğunu ifade etti. Söz konusu adımların bölgesel istikrar çabalarını baltaladığını kaydeden Sözcü, oldubitti politikalarının işgalci güce hiçbir meşruiyet veya hukuki statü kazandırmayacağının altını çizdi.
İsrail'in son dönemde Batı Şeria'da artan yerleşim faaliyetleri ve saldırılarıyla eş zamanlı olarak bu projeyi yürütmesinin bölgedeki istikrarsızlığı derinleştirdiği belirtildi.
Batı Şeria Coğrafi Olarak İkiye Bölünüyor
Tarihsel olarak Doğu Kudüs sınırları içerisinde yer alan ancak Ayrım Duvarı'nın Batı Şeria tarafında kalan Ayzeriye mahallesi yakınlarındaki Maale Adumim yerleşimini Batı Kudüs'e bağlamayı hedefleyen E1 projesi, ilk olarak 1999 yılında 12 bin dönüm Filistin toprağının gasbedilmesiyle gündeme gelmişti. Eylül 2025'te Başbakan Binyamin Netanyahu tarafından onaylanan proje, Batı Şeria'yı fiilen ikiye bölerek Doğu Kudüs ile Batı Şeria arasındaki coğrafi ve toplumsal bağı koparmayı amaçlıyor.
Önceki ABD yönetimlerinin baskılarıyla bir süre dondurulan proje, İsrail hükûmetinin itiraz hakkı bulunan taraflara önceden haber vermeksizin başlattığı ihale süreçleriyle yeniden yürürlüğe konuldu.
Uluslararası Tepkiler ve Diplomatik Misillemeler
Projenin ilk aşamasını oluşturan 1234 konutluk ihale duyurusu, uluslararası toplumda sert tepkilerle karşılanmıştı. Başta İngiltere olmak üzere bazı Batılı ülkeler, işgal altındaki Filistin topraklarında kurulan yasa dışı İsrail yerleşimleriyle ticareti yasaklama kararı almıştı.
İsrail ise tepkilere karşılık olarak İngiltere'nin Kudüs Konsolosluğu'nu kapatma, İngiliz temsilcileri Kiryat Gat'taki Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi'nden çıkarma, İngiltere'nin Batı Şeria'daki eğitim faaliyetlerini durdurma ve aralarında milletvekillerinin de bulunduğu 12 İngiliz vatandaşının ülkeye girişini yasaklama gibi bir dizi yaptırımı devreye sokmuştu.
