Fransa'nın, hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından tutuklama emri bulunan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu taşıyan uçağın Fransız hava sahasından geçmesine izin verdiği bildirildi. Netanyahu'nun Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na katılmak üzere New York'a gitmesi sırasında gerçekleşen geçiş, ülkedeki bazı siyasetçilerin tepkisine neden oldu. Fransız siyasetçiler, hükümetin kararını eleştirirken, Netanyahu'nun uçağının daha önce de Fransız hava sahasını kullandığını gündeme getirdi.
Fransa Netanyahu'nun uçağına neden izin verdi, kararın hukuki dayanağı ne?
Fransız diplomatik kaynak tarafından aktarılan bilgilere göre Netanyahu'nun BM Genel Kurulu'na gitmek için kullandığı uçak Fransız hava sahasından geçti. Karar, UCM'nin Netanyahu hakkında verdiği tutuklama emri nedeniyle tartışma konusu oldu.
Fransa'nın tutumu daha önce de ülke içinde Meclis'te gündeme gelmişti. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Temmuz 2025'te Meclis Dışişleri Komisyonu'nda yaptığı açıklamada, Fransa'nın Netanyahu'nun hava sahasından geçişini engellemek gibi bir yükümlülüğü bulunmadığını belirtmişti. Barrot ayrıca o tarihte UCM veya İsrail makamlarından Netanyahu'nun Fransız hava sahasını kullanmasına ilişkin herhangi bir talep almadıklarını söylemişti.
Dolayısıyla hava sahasının kullanılması ile Netanyahu'nun Fransa'ya giriş yapması veya Fransız makamlarınca gözaltına alınması aynı hukuki durum olarak değerlendirilmiyor. Fransız hükümetinin daha önceki açıklamalarında da bu ayrım vurgulanmıştı.
Netanyahu'nun uçağı Fransız hava sahasından kaç kez geçti?
Fransız kamu yayıncısı Franceinfo'ya dayandırılan bilgilere göre Netanyahu'nun uçağı daha önce Şubat, Nisan ve Temmuz 2025 ile Temmuz 2026 dönemlerinde Fransız hava sahasını kullanmıştı.
Böylece 22 Eylül 2026'daki geçişin, söz konusu kaynakların aktardığı önceki örneklerle birlikte beşinci kez gerçekleştiği belirtildi. Netanyahu'nun önceki ABD seyahatleri sırasında da uçağının Fransız hava sahasını kullandığına ilişkin tartışmalar yaşanmıştı.
Fransız hükümetinin bu konudaki yaklaşımı 2025 yılında Meclis'teki bir oturumda da ele alınmıştı. Gabrielle Cathala, hükümete Netanyahu'nun Fransız hava sahasını kullanıp kullanamayacağını sormuş; Dışişleri Bakanı Barrot ise o tarihte Fransa'nın bunu engelleme yönünde uluslararası hukuk kaynaklı bir zorunluluğu bulunmadığını ifade etmişti.
Fransız siyasetçiler Netanyahu'nun uçağı için ne dedi?
Kararın ardından Avrupa Parlamentosu'nun Fransız üyesi Emma Fourreau, sosyal medya hesabından hükümete tepki gösterdi. Fourreau, Netanyahu hakkında UCM tarafından tutuklama emri bulunmasına rağmen uçağın Fransız hava sahasından geçmesine izin verilmesini eleştirdi ve bunun beşinci kez yaşandığını savundu.
Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) milletvekili Gabrielle Cathala da kararı eleştiren isimler arasında yer aldı. Cathala, Fransa'nın 22 Eylül 2025'te Filistin Devleti'ni tanımasını hatırlatarak, bir yıl sonra Netanyahu'nun uçağının Fransız hava sahasından geçmesine izin verilmesini eleştirdi.
Fransa Komünist Partisinin (PCF) gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki adayı Fabien Roussel de kararı "utanç verici" olarak nitelendirdi. Roussel, Filistin Devleti'nin tanınmasının üzerinden bir yıl geçtikten sonra Netanyahu'nun uçağına hava sahasının açılmasını eleştirdi.
Bu açıklamalar, Fransa'da hükümetin İsrail ve UCM konusundaki tutumuna ilişkin siyasi tartışmanın sürdüğünü gösteriyor. Meclis kayıtlarında da Netanyahu'nun olası hava sahası geçişi daha önce doğrudan gündeme getirilmişti.
UCM Netanyahu hakkında neden tutuklama emri çıkardı?
UCM, 21 Kasım 2024'te Netanyahu ve dönemin İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkardı. Mahkemenin açıklamasında, Gazze'deki savaş kapsamında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlara ilişkin iddialar kapsamında karar verildiği belirtildi. Reuters da UCM'nin Netanyahu hakkındaki tutuklama kararının Gazze'deki çatışmaya ilişkin suçlamalarla bağlantılı olduğunu aktarıyor.
UCM'nin kararından sonra Netanyahu'nun bazı ülkelere yaptığı seyahatler ve bu ülkelerin Roma Statüsü kapsamındaki yükümlülükleri uluslararası hukuk tartışmalarının konusu oldu.
Fransa'nın da Roma Statüsü'ne taraf olması nedeniyle konu ülke içinde ayrıca tartışılıyor. Bununla birlikte, Fransız hükümeti daha önce Netanyahu'nun hava sahasını kullanması konusunda uluslararası hukuk açısından doğrudan bir engelleme yükümlülüğü bulunmadığını savunmuştu.
Netanyahu ise bu hafta BM Genel Kurulu'nda konuşmaya hazırlanıyor. İsrail Başbakanı, New York'taki konuşmasında İsrail'in Gazze'deki askeri faaliyetlerini savunacağını ve eleştirilere yanıt vereceğini açıkladı.
