Çin, küresel enerji dengelerini değiştirecek temiz ve sınırsız enerji vizyonunda önemli bir eşiği daha geride bıraktı. Anhui eyaletinin Hefei kentinde yapımı devam eden BEST (Deneysel Süperiletken Tokamak) isimli füzyon reaktörünün ana gövde montajında yarıdan fazlasının başarıyla tamamlandığı bildirildi.
İnşaat sürecinin 2027 yılı sonuna kadar nihai sonuca ulaştırılması planlanırken, tesisin 2030 yılı civarında ilk elektrik üretim gösterimlerine başlaması hedefleniyor.
Sıfır Atık, Sıfır Erime Riski: Füzyon Enerjisi Neden Devrim Niteliğinde?
Geleneksel nükleer santrallerde atomların bölünmesine dayanan fisyon yöntemi kullanılırken, BEST projesi Güneş’in merkezinde gerçekleşen doğal füzyon tepkimelerini simüle ediyor. Atomların birleşmesi esasına dayanan bu sistem:
Uzun ömürlü radyoaktif atık bırakmıyor,
Reaktörün kontrolden çıkma veya erime riskini tamamen ortadan kaldırıyor.
Sistem dahilinde yüz milyonlarca dereceye ulaşan aşırı ısınmış plazma bulutu, devasa süperiletken mıknatıslar sayesinde vakum odasının merkezinde temassız ve güvenli bir şekilde hapsediliyor.
EAST'ten Alınan Miras BEST ile Taçlanıyor
BEST projesinin teknolojik altyapısı, Çin'in daha önce geliştirdiği EAST (Deneysel Gelişmiş Süperiletken Tokamak) reaktöründen elde edilen verilere dayanıyor. EAST, 100 milyon santigrat derecelik plazmayı 1.066 saniye boyunca tutarak kırılması güç bir dünya rekoruna imza atmıştı. Yeni reaktör BEST ise bu performansı ticari ve sürdürülebilir bir boyuta taşımayı amaçlıyor.
Kamu ve Özel Sektörün İkili Stratejisi
Çin’in füzyon enerjisindeki atılımı yalnızca devlet destekli projelerle sınırlı kalmıyor. Özel sektör temsilcilerinden ENN Group, geliştirdikleri EXL-50U cihazıyla saniyede 100 milyonu aşkın füzyon reaksiyonuna ulaştıklarını duyurdu.
Özel sektör deneylerinde hidrojen ve bor-11 karışımının tercih edilmesi, reaktör çeperlerine zarar veren yüksek enerjili nötron salınımını engelliyor. Kamu mühendisliğinin devasa ölçeği ile özel sektörün esnek inovasyon kabiliyetini harmanlayan Çin, ticari füzyon enerjisi pazarında küresel liderliği elinde tutmakta kararlı görünüyor.
