İran Anayasası’nın 111. maddesi uyarınca liderlik makamının boşalması durumunda, görev geçici olarak üç kişilik bir konsey tarafından yürütülüyor.
Bu konseyde:
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan,
Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei,
Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından seçilen din adamı Ayetullah Ali Rıza Arafi
yer alıyor.
Söz konusu konsey, yeni lider seçilene kadar Veliyy-i Fakih makamının yetkilerini kolektif olarak kullanacak.
Nihai Kararı Uzmanlar Meclisi Verecek
İran Anayasası’nın 107. maddesine göre, yeni lideri seçme yetkisi 88 üyeden oluşan Uzmanlar Meclisi’ne (Meclis-i Hubregan) ait. Halk tarafından sekiz yıllığına seçilen ve üst düzey din adamlarından oluşan meclis, liderin ölümü veya görev yapamaz hale gelmesi durumunda toplanarak seçim sürecini başlatıyor.
Anayasada seçim için belirlenmiş kesin bir süre bulunmuyor. Ancak meclisin Tahran’da toplanarak gizli oylama usulüyle süreci yürütmesi bekleniyor. Toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğunu alan aday, İran’ın yeni dini lideri olarak ilan edilecek.
1989’dan Bu Yana İlk Büyük Geçiş
İran’da son liderlik değişimi, 1989 yılında devrim lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin vefatının ardından yaşanmıştı. Uzmanlar Meclisi, aynı gün içinde Ayetullah Ali Hamaney’i yeni lider olarak seçmişti.
Mevcut süreç ise hem bölgesel gerilimlerin hem de iç siyasi dengelerin gölgesinde ilerliyor. Yeni liderin kim olacağı, İran’ın iç politikası kadar Orta Doğu’daki güç dengeleri açısından da belirleyici olacak.
