Küresel enerji koridorlarının en kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nda meydana gelen karşılıklı askeri saldırılar, Orta Doğu jeopolitiğinde sismik bir sarsıntıya yol açtı. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran İslam Cumhuriyeti arasında son günlerde tırmanan askeri gerilim, diplomasi kanallarının da tıkanmasına neden oldu.
ABD'nin önde gelen finans ve siyaset gazetesi Wall Street Journal'ın (WSJ) konuya yakın üst düzey diplomatik kaynaklara dayandırdığı özel haberine göre; iki ülke arasında bu hafta sonu İsviçre'nin Cenevre kentinde yeniden başlaması resmi olarak beklenen barış ve uzlaşı görüşmeleri "süresiz olarak" askıya alındı.
Müzakere masasının devrilmesine neden olan askeri kırılma, Hürmüz Boğazı'ndaki uluslararası deniz ticaret filolarına yönelik saldırılarla başladı. İran deniz unsurları, Katar’dan küresel pazarlara ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşıyan lüks bir konteyner gemisi ile uluslararası bir tankere insansız hava araçları ve güdümlü füzelerle saldırı düzenledi. Bölgede devriye görevi yürüten ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ise bu hamleye misilleme olarak fennen jet hızıyla karşılık verdi; İran Devrim Muhafızları Ordusu'na ait stratejik askeri iletişim hatlarını, İHA komuta merkezlerini ve aktif füze üslerini ağır bombardımanla vurdu.
"İran ticari geçiş mutabakatını açıkça ihlal etti"
Söz konusu haberde, ABD Başkanı Donald Trump’ın haziran ayı başında imzaladığı ve taraflar arasında geçici de olsa bir ateşkes iklimi yaratan stratejik mutabakat zaptına atıfta bulunuldu. İmzalanan anlaşma metninde, İran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı tüm uluslararası ticari gemilerin güvenli geçişine koşulsuz açık tutma yükümlülüğü açıkça yer alıyordu. Yaşanan son tanker krizinin ardından İran resmi basınına açıklama yapan Tahran hükümeti, ABD'nin hava saldırılarını gerekçe göstererek bugün yapılması planlanan kritik teknik ve diplomatik görüşmelere katılmama kararı aldıklarını ve heyetlerini İsviçre'ye göndermediklerini duyurdu.
"Askeri altyapıyı hedef almaya devam edeceğiz"
Washington-Tahran hattında karşılıklı suçlamalar sürerken, ABD'nin Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Amerikan Fox News kanalına verdiği röportajda Beyaz Saray'ın kırmızı çizgilerini sert bir dille ilan etti. Waltz, "Tahran yönetiminin küresel ekonominin can damarı olan Hürmüz Boğazı'ndaki uluslararası deniz trafiğini hukuka aykırı şekilde tehdit etmeye yeltenmesi halinde, ABD Silahlı Kuvvetleri olarak İran'ın içerisindeki tüm askeri altyapıyı, üsleri ve lojistik ağları doğrudan hedef almaya kararlılıkla devam edeceğiz" diyerek yeni bir askeri operasyonun sinyalini verdi.
İsviçre'deki barış masasının devrilmesiyle birlikte, Basra Körfezi'nde konuşlu bulunan ABD donanmasına ait uçak gemisi taarruz grupları ile İran deniz kuvvetleri arasındaki alarm seviyesinin en üst düzeye çıkarıldığı, bölgedeki ticari gemilerin ise rotalarını daha güvenli açık deniz alanlarına kaydırmaya başladığı bildirildi.
