ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılar ve İran’ın gerçekleştirdiği misillemeler, küresel petrol ticareti için stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılığı etkiledi. Bu süreçte boğazın özellikle söz konusu ülkelerle bağlantılı gemilere fiilen kapatıldığı bildirildi.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) tahminlerine göre günde yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürününün taşındığı Hürmüz Boğazı’ndaki akışın neredeyse tamamen durması petrol piyasasında önemli bir arz kesintisine yol açtı. IEA, Körfez ülkelerinin toplam üretiminden bu ay yaklaşık 10 milyon varilin devre dışı kaldığını tahmin ediyor.
Hindistan’ın Orta Doğu Petrolüne Bağımlılığı
Hindistan, ham petrol ihtiyacının önemli bir bölümünü Orta Doğu ülkelerinden karşılayan ülkeler arasında yer alıyor. Günlük yaklaşık 5 milyon varil seviyesindeki ham petrol ihtiyacının yüzde 52’si Irak, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Katar başta olmak üzere bölgedeki üreticilerden sağlanıyordu.
Bölgedeki arz kesintisi özellikle Hindistan’daki sanayi tesisleri açısından tedarik baskısı oluşturdu. S&P Global verilerine göre Hindistan’ın ham petrol ve petrol ürünlerini kapsayan stratejik rezervleri, ülkenin toplam net ithalatını yaklaşık 74 gün boyunca karşılayabilecek seviyede bulunuyor.
ABD’nin Muafiyet Kararı ve Rus Petrolü
ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen yıl ağustos ayında Hindistan’ın Rus petrolü almaya devam etmesi halinde yüzde 25 oranında ek gümrük tarifesi uygulanabileceğini açıklamasının ardından, Yeni Delhi yönetiminin Rus petrolü alımını durdurmayı kabul ettiği belirtilmişti. Bu süreçte Hindistan’ın Hürmüz Boğazı üzerinden petrol tedariki artış göstermişti.
Ancak Orta Doğu’da yaklaşık iki haftadır devam eden gerilim nedeniyle petrol arzının büyük ölçüde sekteye uğramasının ardından ABD, Hindistan’ın rafinerilerinin üretimini sürdürebilmesi için Rusya’dan ham petrol satın almasına yönelik 30 günlük bir muafiyet kararı aldı.
ABD ayrıca tankerlerde yüklü halde denizlerde bulunan Rus petrolünün satın alınmasına 11 Nisan tarihine kadar izin verdi.
Rusya’dan Ham Petrol İthalatında Artış
Vortexa verilerine göre Hindistan’ın Rusya’dan ham petrol ithalatı yılın ilk aylarında daha düşük seviyelerdeydi. Ocak ayında günlük ortalama 1,06 milyon varil olan ithalat, şubat ayında günlük 1,03 milyon varil olarak kaydedildi.
Orta Doğu’daki arz krizi sonrasında ise 1-12 Mart döneminde Hindistan’ın Rusya’dan ham petrol alımı günlük ortalama 1,5 milyon varile yükseldi. Bu artış, ocak ayına göre yüzde 41, şubat ayına göre ise yüzde 45 seviyesinde gerçekleşti.
Rus Petrolü Sevkiyatlarının Durumu
Halihazırda denizlerde bulunan Rus ham petrolünün toplam miktarının yaklaşık 130 milyon varil seviyesinde olduğu hesaplanıyor. Bu miktarın ocak ayında 160 milyon varile kadar çıktığı belirtiliyor.
Vortexa Asya-Pasifik Analiz Başkanı Ivan Mathews, Hindistan’ın Rusya’dan ham petrol ithalatının artmasının rafinerilerin üretimini sürdürebilmesi açısından önemli olduğunu belirtti. Mathews, ABD’nin verdiği 30 günlük muafiyetin denizlerde bulunan Rus petrolünün spot alımlarını artırabileceğini ifade etti.
Mathews ayrıca Hindistan’ın Rusya’dan aldığı ham petrol miktarındaki artışın Orta Doğu’dan gelen yaklaşık günlük 2,7 milyon varillik arz kaybını tamamen karşılamayabileceğini belirtti.
