Küresel güvenlik mimarisindeki sarsıntılar ve Doğu Avrupa merkezli hibrit tehditler, İngiltere’nin savunma doktrinini köklü bir değişim baskısıyla karşı karşıya bıraktı. İngiltere Parlamentosu Lordlar Kamarası Sanayi ve Düzenleyiciler Komitesi tarafından hazırlanan kapsamlı değerlendirme, ülkenin savunma mekanizmasındaki yapısal zafiyetleri ortaya koyarak hükümete net bir takvim sundu: İngiliz ordusunun en geç 1000 gün içinde geniş çaplı bir çatışmaya tam operasyonel hazırlık seviyesine ulaşması gerekiyor.
Komite, bu hedefe ulaşmanın önündeki en büyük engelin bütçe yetersizliğinden ziyade, karar alma süreçlerini felç eden kamu bürokrasisi ve özel sektörle kurulan işlevsiz ilişki modeli olduğuna dikkat çekiyor.
Katı "alıcı-satıcı" modeli yerini stratejik ortaklığa bırakmalı
Yayımlanan raporda, Savunma Bakanlığının (MoD) savunma sanayii aktörleriyle kurduğu ilişkinin aşırı kuralcı, güvensizliğe dayalı ve tamamen maliyet eksenli bir "alıcı-satıcı" ilişkisine dönüştüğü belirtildi. Kamu kaynaklarının korunması gerekçesiyle inşa edilen karmaşık bürokratik denetim mekanizmalarının, pratikte bütçe israfını engellemediği gibi modern harp teknolojilerinin orduya kazandırılmasını kritik ölçüde yavaşlattığı ifade ediliyor.
Lordlar Kamarası, hükümetin savunma sanayii firmalarına uzun vadeli sözleşme garantileri vermesi, tedarik takvimlerini şeffaflaştırması ve savunma şirketlerini yalnızca birer yüklenici değil, ulusal güvenliğin doğrudan stratejik ortağı olarak konumlandırması çağrısında bulundu.
Maliyet kontrolü yerine sahada hız ve esneklik odaklı yönetim
Modern harp sahasının dinamiklerine ayak uydurulabilmesi için tedarik paradigmasının baştan aşağı yenilenmesi gerektiği belirtilen raporda, prosedür güvenliğine sığınma alışkanlığının terk edilmesi gerektiği vurgulandı.
Özellikle yapay zekâ, insansız sistemler ve siber kabiliyetler gibi yüksek teknoloji alanlarında hükümetin hesaplanmış riskleri göze alması gerektiği kaydedildi. Komiteye göre Londra yönetimi, nihai ürünün ilk tasarım planından sapabileceğini peşinen kabul etmeli; tedarik süreçlerinde katı maliyet kontrolleri yerine sahaya hızla operasyonel kabiliyet sürme ilkesini birincil öncelik haline getirmelidir.
2030 savunma vizyonu ve devasa bütçe hamlesi
Rapor, hükümet kabinesinden gelen güvenlik uyarılarının ciddiyetini de bir kez daha teyit etti. Savunma Bakanı Wes Streeting’in Rusya kaynaklı hibrit saldırı stratejilerine işaret ederek 2030 yılına kadar topyekûn hazırlık uyarısında bulunduğu hatırlatılırken, Maliye Bakanı John Healey’nin savunma harcamalarını Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın (GSYH) yüzde 3’ü seviyesine çıkarma taahhüdü bu dönüşümün mali zeminini oluşturuyor. Bu kapsamda Aralık ayında gerçekleştirilecek Savunma Yatırım Zirvesi, iş dünyasına operasyonel ve finansal güvencelerin verilmesi açısından dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Eleştirilere yanıt veren Savunma Bakanlığı sözcüsü ise hükümetin kayıtsız kalmadığını savundu. Soğuk Savaş döneminden bu yana savunma bütçesindeki en kapsamlı artışın hayata geçirildiğini vurgulayan bakanlık yetkilileri; silahlı kuvvetlerin harbe hazırlık kapasitesini artırmak amacıyla yaklaşık 300 milyar sterlinlik devasa bir yatırım paketinin devreye sokulduğunu ve yenilikçi çözümler üreten küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ) ayrılan kaynağın 2,5 milyar sterlin artırıldığını açıkladı.
