İngiltere ile İsrail hattında işgal altındaki Filistin topraklarına yönelik yaptırımlarla patlak veren diplomatik gerilim, Doğu Kudüs’teki İngiliz Başkonsolosluğu üzerinden karşılıklı misilleme tehdidine dönüştü. İsrail’in Doğu Kudüs’teki konsolosluğu kapatma kararına sert tepki gösteren Londra yönetimi, İngiliz diplomatların görev statüsünün sonlandırılması halinde Londra’daki 27 İsrailli diplomatı sınır dışı etmeye hazırlanıyor.
Yaptırım kararı krizin fitilini ateşledi
İki ülke arasındaki diplomatik kopuşun temelleri, İngiltere’nin Batı Şeria’daki yasa dışı İsrail yerleşimlerine yönelik aldığı radikal kısıtlama kararlarıyla atıldı. Londra hükümeti, Batı Şeria’daki yerleşim faaliyetlerinin genişlemesini ve Filistinli sivillere yönelik artan saldırıları gerekçe göstererek yasa dışı yerleşim ürünlerinin ithalatını yasakladı. Ayrıca bu faaliyetleri finansal veya lojistik olarak destekleyen şirket ile şahıslara yaptırım kararı uygulandı.
İngiltere’nin Kanada ve Fransa gibi ülkelerle eş zamanlı attığı bu adıma Tel Aviv yönetiminin yanıtı gecikmedi. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar, İngiltere’nin Doğu Kudüs’te Filistin yönetimiyle diplomatik ilişkilerini yürüttüğü başkonsolosluğun 8 Ekim’e kadar kapatılmasını talep etti. İsrail tarafı ayrıca İngiltere'nin Gazze'deki koordinasyon mekanizmasındaki rolünün sonlandırılmasını ve Filistin polisine verilen eğitimlerin durdurulmasını kararlaştırdı.
Birebir misilleme: 27 diplomata karşı 27 diplomat
İsrail basını Ynet’in aktardığı bilgilere göre, İngiltere’nin Tel Aviv Büyükelçisi Simon Walters, İsrailli yetkililere resmi ültimatomu iletti. İngiltere, Doğu Kudüs’teki temsilcilikte görev yapan 27 diplomatın akreditasyonunun iptal edilmesi durumunda, Birleşik Krallık’ta görevli 27 İsrailli diplomatı mütekabiliyet ilkesi gereği sınır dışı edeceğini bildirdi.
İngiltere Ulusal Güvenlik Danışmanı Jonathan Powell’ın kapalı kapılar ardında yürüttüğü diplomasi trafiğine rağmen krizde şu ana kadar somut bir uzlaşı sağlanamadı.
Diplomatik ilişkilerde mütekabiliyet ilkesi sıklıkla uygulansa da, Batı Bloğu'nun önde gelen bir aktörünün İsrail'e karşı bu ölçekte "birebir diplomat sınır dışı etme" Kartı'nı masaya koyması son yıllarda eşine az rastlanır bir sertleşmeye işaret ediyor. Doğu Kudüs'teki konsolosluğun Filistin Başkonsolosluğu işlevi görmesi, krizin sadece idari değil doğrudan egemenlik ve tanıma politikalarıyla ilgili olduğunu kanıtlıyor.
Diplomatik krizin kronolojisi ve temel unsurları
| Tarih / Aktör | Gelişme / Karar | Sonuç / Etki |
|---|---|---|
| 8 Eylül | İngiltere'nin Batı Şeria yaptırım kararı | Yasa dışı yerleşim mallarına ithalat yasağı getirildi. |
| İsrail Dışişleri | Doğu Kudüs Konsolosluğu'na mühlet verildi | Temsilciliğin 8 Ekim'e kadar kapatılması istendi. |
| Jonathan Powell | İsrail'e gizli ziyaret ve arabuluculuk | Görüşmelerden sonuç alınamadı, süreç tıkandı. |
| Simon Walters | 27 diplomat için misilleme uyarısı | Londra'daki İsrailli diplomatların sınır dışı riski doğdu. |
