Irak’ta geçtiğimiz yıl kasım ayında düzenlenen genel seçimlerin ardından devam eden siyasi belirsizlikte kritik bir eşik aşıldı. Şii siyasi grupları bünyesinde barındıran Koordinasyon Çerçevesi, başkent Bağdat'ta gerçekleştirdiği toplantının ardından yeni başbakan adayını kamuoyuna duyurdu. Yapılan resmi açıklamaya göre, parlamentodaki en büyük blok olma niteliği taşıyan yapı, Ali el-Zeydi’yi hükümeti kurması için aday gösterdi.
Sürecin en dikkat çekici gelişmesi ise adaylıkları tartışma konusu olan isimlerin geri adım atması oldu. Mevcut Başbakan Muhammed Şiya Sudani ve daha önce ABD yönetimi tarafından adaylığına karşı çıkılan Hukuk Devleti Koalisyonu lideri Nuri el-Maliki, yeni dönem için adaylıktan çekildiklerini açıkladı. Koordinasyon Çerçevesi, her iki ismin de sergilediği bu tutumu "tarihi ve sorumlu bir duruş" olarak nitelendirerek, adımın siyasi tıkanıklığı aşma amacı taşıdığını vurguladı.
Hükümet sarayında yeni dönem hazırlığı
Hükümet sarayının devlet kurumlarının sürekliliğini ve halk iradesini temsil ettiği hatırlatılan açıklamada, Sudani hükümetinin yaklaşık üç buçuk yıllık görev süresi boyunca ekonomik ve bölgesel zorluklara karşı milli bir performans sergilediği ifade edildi. Özellikle kalkınma projeleri ve son seçimlerdeki katılım oranı, siyasi sisteme olan güvenin yeniden tesisi noktasında önemli başarılar olarak kaydedildi.
Irak Anayasası'na göre, başbakan adayının belirlenmesinin ardından meclisteki en büyük blok olan grubun bu ismi Cumhurbaşkanı'na sunması gerekiyor. 2005 yılında kabul edilen anayasanın 76. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı en büyük meclis grubunun adayını hükümeti kurmakla görevlendiriyor. Bu aşamadan sonra adayın 30 gün içinde kabinesini oluşturarak parlamentodan güvenoyu alması şart koşuluyor.
Bölgesel dengeler ve ABD'nin tutumu
Süreçte dış dinamikler de etkili oldu. ABD yönetimi, özellikle eski Başbakan Nuri el-Maliki’nin yeniden göreve gelmesi durumunda Irak’a yönelik desteklerin kesilebileceği yönünde sinyaller vermişti. Bu baskıların ve iç istişarelerin sonucunda Maliki, kendisini aday gösteren siyasi blokun kararına uyacağını belirterek çekilmeyi kabul etti.
Ali el-Zeydi’nin adaylığı, ülkede uzun süredir devam eden protestolar ve ekonomik beklentilerin karşılanması noktasında yeni bir başlangıç olarak görülüyor. Yeni hükümetin öncelikli gündem maddeleri arasında kamu hizmetlerinin iyileştirilmesi, yolsuzlukla mücadele ve bölgesel güvenlik iş birliğinin artırılması yer alıyor.
