ABD ile İran arasında Umman’ın aracılığında yürütülen nükleer müzakerelerin ikinci turu İsviçre’nin Cenevre kentinde tamamlandı. Kritik görüşmeler sürerken Tahran’dan gelen sert açıklamalar sürece gölge düşürdü. İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in Hürmüz Boğazı’na ilişkin sözleri dikkat çekerken, ABD Başkanı Donald Trump da İran’ın nükleer silah potansiyeline sahip olmasına izin vermeyeceklerini yineledi.
ABD ile İran Cenevre müzakereleri neden yapılıyor, kimler katılıyor?
İran ile ABD arasındaki dolaylı nükleer müzakereler Umman’ın arabuluculuğunda Cenevre’de gerçekleştirildi. Görüşmeler, Umman’ın Cenevre Büyükelçiliği’nde yapıldı.
İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken, ABD tarafını ise Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti. ABD heyetinde ayrıca Trump’ın danışmanı Jared Kushner da yer aldı. Süreç, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütüldü.
İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerin bu aşamasında teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların da heyette bulunduğunu açıkladı. Tahran yönetimi görüşmelerde özellikle ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklanıldığını bildirdi.
Hamaney Hürmüz Boğazı’nda ABD savaş gemisini batırma tehdidi mi etti?
Müzakerelerin ikinci turu devam ederken İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’den dikkat çeken bir açıklama geldi. Hamaney, ABD’nin 47 yıldır İran’daki İslam Cumhuriyeti yönetimini yıkmaya çalıştığını öne sürdü ve Trump yönetiminin de bu konuda başarısız olacağını söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran hükümetini ortadan kaldırmaya yönelik söylemlerine yanıt veren Hamaney, “Siz de başaramayacaksınız” ifadelerini kullandı. Hamaney ayrıca Hürmüz Boğazı’nda konuşlu bir ABD savaş gemisinin batırılabileceğini vurgulayarak sert bir mesaj verdi.
Bu açıklama, zaten kırılgan olan diplomatik sürecin seyrine ilişkin soru işaretlerini artırdı. Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticareti açısından stratejik öneme sahip bir geçiş noktası olarak biliniyor.
Trump İran’ın nükleer silah potansiyeli hakkında ne söyledi?
ABD Başkanı Donald Trump, Florida’dan Washington’a dönerken uçakta gazetecilere yaptığı açıklamada İran ile yürütülen Cenevre müzakerelerini yakından takip ettiğini belirtti. Sürece dolaylı olarak dahil olduğunu ifade eden Trump, görüşmelerin kritik önemde olduğunu söyledi.
Trump, “Umarım daha makul olurlar. Anlaşma yapmamanın sonuçlarını görmek istemediklerini düşünüyorum” dedi. İran’ın daha önce anlaşma fırsatını değerlendirmediğini savunan Trump, ABD’nin İran’ın nükleer silah potansiyeline sahip olmasına izin vermeyeceğini net bir dille yineledi.
ABD yönetimi, İran’ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılması ve uluslararası denetime açık hale getirilmesi gerektiğini savunuyor.
İran’ın nükleer müzakerelerdeki önceliği ne?
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmelerin ana odağının nükleer başlıklar olduğunu açıkladı. Bekayi, İran ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) arasında temasların gerçekleştiğini, ayrıca ABD heyeti ile UAEA Genel Müdürü Rafael Grossi arasında da görüşmeler yapıldığının bildirildiğini aktardı.
Tahran yönetimi, meşru haklarının güvence altına alınmasını ve ekonomik yaptırımların kaldırılmasını temel öncelik olarak görüyor. İran tarafı, sonuç odaklı diplomasi yürütme konusunda kararlı olduklarını vurgularken, bölgesel barış ve istikrar mesajı verdi.
Umman Dışişleri Bakanı Busaidi ise tarafların diplomatik iradesini takdir ettiğini belirterek bu tur görüşmelerden olumlu sonuç çıkması temennisinde bulundu.
Cenevre’deki ikinci tur sonrası süreç nasıl ilerleyecek?
İran ile ABD arasında Cenevre’de yürütülen nükleer konulu dolaylı müzakerelerin ikinci turu sona erdi. Taraflardan resmi bir anlaşma açıklaması gelmezken, görüşmelerin devam edip etmeyeceği merak konusu oldu.
Hatırlanacağı üzere nükleer müzakereler, Haziran 2025’te İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırıları sonrası kesintiye uğramıştı. İlk tur görüşmeler 6 Şubat’ta Umman’da yeniden başlamıştı. O dönemde taraflar müzakereleri sürdürme konusunda mutabakata varmıştı.
Son gelişmeler, Washington ile Tahran arasında tansiyonun yeniden yükseldiği bir döneme denk geliyor. ABD’nin bölgedeki askeri varlığını artırması ve İran’dan gelen sert açıklamalar, diplomatik sürecin kırılganlığını gözler önüne seriyor.
Cenevre müzakerelerinin bundan sonraki aşaması, hem nükleer dosyanın geleceği hem de Orta Doğu’daki güç dengesi açısından belirleyici olacak.
