İran’da son yılların en büyük protesto dalgasına ilişkin can kaybı bilançosu yeniden gündeme geldi. Reuters’a konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen İranlı bir yetkili, gösteriler sırasında hayatını kaybedenlerin sayısının en az 5 bine ulaştığının doğrulandığını öne sürdü. Yetkili, hayatını kaybedenler arasında yaklaşık 500 kişinin güvenlik güçleri olduğunu iddia etti.
Yetkilinin açıklamasında, protestolar sırasında yaşanan ölümlerden “silahlı unsurlar ve terörist gruplar” sorumlu tutulurken, en ağır kayıpların ülkenin kuzeybatısındaki Kürt bölgelerinde meydana geldiği belirtildi. Aynı yetkili, nihai bilanço ortaya çıktığında sayının “ciddi biçimde artmasının beklenmediğini” ileri sürdü.
İnsan hakları kuruluşları farklı rakamlar paylaşıyor
Can kaybına ilişkin veriler, sahadaki bağımsız kaynaklar tarafından farklı biçimlerde raporlanıyor. ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRNA), son olarak ölü sayısının 3 bin 308’e çıktığını, ayrıca 4 bin 382 vakanın inceleme aşamasında olduğunu duyurmuştu. HRNA, 24 binden fazla gözaltı bulunduğunu da açıklamıştı.
Norveç merkezli insan hakları kuruluşu Hengaw ise Aralık ayının son günlerinde Kürt bölgelerinde yoğun çatışmaların yaşandığını ve bu bölgelerdeki kayıpların dikkat çektiğini bildirdi.
Tahran: “Protestolarla bağlantılı idam kararı verilmedi”
Öte yandan İran yargısı, protestolarla bağlantılı olarak şu ana kadar hiçbir idam cezası verilmediğini açıkladı. Devlet kanalı IRIB News’in aktardığına göre yargı sözcüsü, süreçlerin “titizlikle yürütüldüğünü” savunarak, davaların aylar hatta yıllar sürebileceğini belirtti.
İranlı yetkililer, bazı eylemcilerin “yurt dışı bağlantılı paralı unsurlar” olabileceğini ileri sürerken, protestolara ilişkin sert söylemler siyasetin üst kademelerine de yansıdı. Ülkenin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in yaptığı açıklamalarda “sorumluların cezasız kalmayacağı” vurgusu öne çıktı.
Trump’ın açıklaması ve İran’dan yanıt
Haberde ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın yüzlerce kişi için idam kararlarını iptal ettiği yönündeki açıklamalarına İran yönetiminin itiraz ettiği bilgisi yer aldı. İran Başsavcısı Ali Salehi, Trump’ın bu iddiasını reddederek, protestolara verilecek yanıtın “kararlı, caydırıcı ve hızlı” olacağını ifade etti. Trump’ın iddiasına ilişkin somut bir kaynak paylaşmadığı da aktarıldı.
İran’daki protestolar ve can kaybı bilançosuna dair tartışmalar sürerken, farklı kaynaklardan gelen rakamlar, sahadaki tabloya ilişkin belirsizliği koruyor.
