ABD ve İran arasındaki gerilim, karşılıklı sunulan taslak metinlerle yeni bir boyuta taşındı. İran devlet televizyonu tarafından yayımlanan bildiride, ABD Başkanı Donald Trump’ın sunduğu son planın "İran'ın teslim olması" anlamına geldiği belirtilerek reddedildiği duyuruldu.
Tahran yönetimi, ABD'nin aşırı taleplerine boyun eğmeyeceğini vurgularken, bölgedeki tansiyonu yükselten karşı önerilerini de netleştirdi.
İran'ın sunduğu dosyada en dikkat çeken başlıklar; Washington'un İran'a savaş tazminatı ödemesi ve Hürmüz Boğazı üzerindeki İran egemenliğinin uluslararası düzeyde resmen tanınması oldu. Tahran, bu şartların yanı sıra ekonomik yaptırımların derhal kaldırılmasını ve yurt dışındaki dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını çözüm için ön koşul olarak masaya koydu.
Hürmüz Boğazı ve küresel enerji güvenliği
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği, jeopolitik açıdan gezegenin en kritik su yollarından biri olarak kabul ediliyor. Uluslararası enerji ajanslarının verilerine göre, her gün yaklaşık 21 milyon varil petrol bu dar geçitten geçiyor. İran'ın bu bölgedeki egemenlik haklarının tam olarak tanınması talebi, sadece ABD ile olan ikili ilişkileri değil, aynı zamanda küresel enerji fiyatlarını ve bölgedeki deniz trafiği güvenliğini de doğrudan etkileme potansiyeline sahip. Uzmanlar, Tahran'ın bu talebinin mevcut uluslararası deniz hukuku normlarıyla çeliştiğini ve Batı ittifakı tarafından kabul edilmesinin oldukça zor olduğunu belirtiyor.
Trump yönetiminin 'kabul edilemez' çıkışı
ABD tarafı ise İran'dan gelen bu talepleri "kabul edilemez" ve "gerçeklikten uzak" olarak nitelendirdi. Beyaz Saray kaynakları, İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri konusunda geri adım atmadığı sürece yaptırım baskısının artarak devam edeceği mesajını veriyor.
İran'ın "teslimiyet" olarak adlandırdığı ABD planının içeriğinde ise nükleer denetimlerin sıkılaştırılması ve balistik füze programına yönelik kısıtlamaların olduğu iddia ediliyor. Karşılıklı sert açıklamalar, bölgedeki diplomatik çözüm yollarının giderek daraldığını ve askeri hareketlilik riskinin arttığını gösteriyor.
