Orta Doğu'da gerilim tırmanırken, İran dini lideri Mücteba Hamaney'den bölge ülkelerine yönelik dikkat çeken bir çıkış geldi. Pakistanlı arabulucular vasıtasıyla Washington’a yeni bir barış teklifi ileten Tahran yönetimi, bir yandan diplomasi trafiğini yürütürken diğer yandan Körfez ülkelerine askeri kapasite üzerinden uyarıda bulundu. Hamaney, ABD'nin bölgedeki askeri varlığının "göstermelik" olduğunu iddia ederek, bu üslerin ne kendi güvenliklerini ne de müttefiklerini korumaya yetmeyeceğini ileri sürdü.
İran resmi haber ajansı IRNA, 30 Nisan akşamı nihai müzakere taslağının ABD’ye ulaştırıldığını doğruladı. Taslağın, savaşın kalıcı olarak sonlandırılması ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın trafiğe açılması gibi kritik başlıkları içerdiği belirtiliyor. Ancak Tahran'ın nükleer faaliyetlerini ancak kalıcı ateşkes sonrası görüşme şartı, müzakere sürecinin önündeki en büyük engel olarak duruyor.
Bölgesel diplomasi trafiği hız kazandı
Müzakere süreci belirsizliğini korurken İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi; Mısır, Katar, Suudi Arabistan, Irak ve Azerbaycanlı mevkidaşlarıyla yoğun bir telefon trafiği gerçekleştirdi. Bu temaslarda İran'ın savaşın sona erdirilmesine ilişkin kırmızı çizgileri aktarılırken, bölgedeki saldırganlığın durdurulması çağrısı yapıldı. Süreçle ilgili olarak Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Arakçi ile bir görüşme gerçekleştirerek mevcut durum ve arabuluculuk çabaları hakkında bilgi aldı.
Küresel enerji arzının kalbi sayılan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20'sinin geçtiği kritik bir su yolu konumundadır. Boğazın kapatılması riskinin masada olması, sadece bölge ülkelerini değil, küresel enerji piyasalarını da doğrudan tehdit eden bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Bu durum, İran’ın müzakere masasındaki en güçlü kozu olarak öne çıkmaktadır.
28 Şubat sonrası değişen dengeler
Bölgedeki çatışma süreci, 28 Şubat’ta İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik başlattığı askeri operasyonlarla yeni bir evreye girmişti. Bu saldırılarda Ayetullah Ali Hamaney dahil olmak üzere çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybetmesi, Tahran’ın yönetim kademesinde ve stratejik yaklaşımında köklü değişimleri beraberinde getirdi. Yeni lider Mücteba Hamaney döneminde bir yandan misilleme saldırıları sürdürülürken, diğer yandan masaya oturtulmaya çalışılan barış teklifleri, İran'ın "direniş ve diplomasi" dengesini yeniden kurmaya çalıştığını gösteriyor.
ABD’nin Katar, BAE ve Bahreyn gibi ülkelerdeki üslerini hedef alan İran saldırıları sonrası bölgede savunma harcamaları artarken, Körfez başkentlerinde Washington'un güvenlik garantilerine dair soru işaretleri artıyor. Mücteba Hamaney'in son açıklamaları, bu tedirginliği tırmandırarak bölge ülkelerini ABD ile ittifak ilişkilerini gözden geçirmeye zorlamayı amaçlıyor.
