İsrail basını, İran’la yaşanabilecek yeni bir savaşın ekonomik boyutuna ilişkin dikkat çekici hesaplamalar yayımladı. İsrail merkezli ekonomi sitesi Calcalist’e göre, olası bir İsrail-İran savaşının maliyeti yalnızca askeri harcamalar açısından bile milyarlarca doları bulabilir. Güvenlik ve ekonomi çevreleri, en düşük maliyetli seçeneğin ise askeri bir çatışmadan kaçınmak olduğuna işaret ediyor. Bölgede artan gerilim, İsrail’in savunma bütçesi ve ekonomik dayanıklılığı üzerindeki baskıyı yeniden gündeme taşırken, rakamlar kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
İsrail basını İsrail-İran savaşı için hangi maliyeti öngörüyor?
İsrail basınında yer alan haberlere göre, İran’la yaşanabilecek yeni bir savaşın İsrail’e toplam maliyeti yaklaşık 10 milyar dolara ulaşabilir. Calcalist’in güvenlik kaynaklarına dayandırdığı analizde, bu tutarın yalnızca askeri harcamaları kapsadığı vurgulandı.
Haberde, İsrail’in 13 Haziran 2025’te İran’a yönelik düzenlediği saldırıların ülkeye yaklaşık 20 milyar şekele, yani 6,37 milyar dolara mal olduğu hatırlatıldı. Uzmanlara göre, daha uzun süreli ve geniş çaplı bir çatışma senaryosunda bu rakamların çok daha yukarı çıkması kaçınılmaz.
İran’la savaşın İsrail ekonomisine yükü neden bu kadar ağır?
İran’la savaşın İsrail ekonomisine yükünün ağır olmasının başlıca nedeni, modern savaşın yüksek teknolojiye dayalı savunma ve saldırı sistemleri gerektirmesi olarak gösteriliyor. Hava savunma sistemleri, füze önleme teknolojileri ve uzun menzilli operasyonlar, ciddi bütçe kalemleri oluşturuyor.
İsrail basınına göre, tek başına hava savunma sistemlerinin aktif tutulması bile milyarlarca şekellik ek maliyet anlamına geliyor. Buna lojistik giderler, mühimmat kullanımı ve yedek kuvvetlerin seferber edilmesi de eklendiğinde tablo daha da ağırlaşıyor.
En ucuz senaryo neden saldırı başlatmamak?
Calcalist’in haberinde görüşlerine yer verilen İsrail Genelkurmay Başkanı’nın eski ekonomi danışmanı Reem Aminoach, en düşük maliyetli senaryonun İsrail’in İran’a yönelik yeni bir saldırı başlatmaması olduğunu açıkça ifade etti.
Aminoach’a göre, savaşın başlamaması halinde dahi İsrail’in savunma hazırlıkları nedeniyle ciddi harcamalar yapması gerekiyor. Ancak doğrudan bir çatışmanın, bu maliyetleri katlayarak artıracağına dikkat çekiliyor. Uzman isim, olası bir savaşta yalnızca askeri giderlerin 7 ila 10 milyar şekel arasında olabileceğini belirtiyor.
Askeri maliyet 30 milyar şekele kadar çıkabilir mi?
İsrail basınında yer alan değerlendirmelere göre, İran’la savaşın askeri maliyeti 15 ila 25 milyar şekel aralığında olabilir. İsrail Genelkurmay Başkanı’nın eski danışmanlarından Şaşon Haddad, geçen yıl yaşanan çatışmalara benzer bir senaryoda bu rakamların gerçekçi olduğunu ifade etti.
Haddad’a göre, çatışmanın süresinin uzaması ve cephelerin genişlemesi halinde askeri harcamalar hızla artabilir. Bu hesaplamalara sivil altyapı zararları ve ekonomik kayıplar dahil edilmediğinde bile tablo endişe verici boyutlara ulaşıyor.
Toplam maliyet neden 10 milyar dolara yaklaşıyor?
Uzmanların altını çizdiği bir diğer önemli nokta, açıklanan rakamların yalnızca askeri harcamaları kapsaması. Sivil altyapının zarar görmesi, üretimin duraksaması, turizm ve ticarette yaşanabilecek kayıplar hesaba katıldığında toplam maliyetin çok daha yüksek olacağı belirtiliyor.
Calcalist’e göre, bu kalemlerin de eklenmesiyle İsrail-İran savaşı toplam maliyetinin 30 milyar şekele, yani yaklaşık 9,8 ila 10 milyar dolara kadar çıkması mümkün. Bu durum, İsrail ekonomisi için ciddi bir risk olarak değerlendiriliyor.
İsrail, İran ve ABD hattında gerilim neden tırmanıyor?
İran’la savaş ihtimali, yalnızca İsrail’in tek taraflı kararlarına bağlı değil. ABD’nin İran’a yönelik olası askeri adımları ve nükleer program üzerinden süren diplomatik gerilim, bölgedeki tansiyonu sürekli yüksek tutuyor.
İsrailli yetkililer, her senaryoya karşı hazırlık yapıldığını açıklarken, İran lideri Ali Hamaney ABD’nin olası bir saldırısının bölgesel savaşa yol açacağını dile getirmişti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise İran’dan gelebilecek saldırılara sert karşılık verileceğini vurgulamıştı.
Son saldırılar maliyet tartışmasını neden yeniden gündeme getirdi?
İsrail, İran ile ABD arasında nükleer müzakereler sürerken 13 Haziran 2025’te İran’daki nükleer ve askeri tesisleri hedef alan saldırılar düzenlemişti. Bu saldırılara kısa süre sonra ABD de dahil olmuş, Natanz, Fordo ve İsfahan’daki nükleer tesislere operasyon gerçekleştirilmişti.
Bu gelişmeler, İsrail-İran savaşı ihtimalinin ekonomik boyutunu yeniden gündeme taşırken, İsrail basınında yayımlanan maliyet hesaplamaları kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Uzmanlar, askeri seçeneklerin ekonomik sonuçlarının da en az güvenlik riskleri kadar dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
