Türkiye ile Suudi Arabistan arasında demir yolu sektörü ve lojistik hizmetleri alanlarında imzalanan stratejik işbirliği anlaşmaları, bölgesel dengeleri kökten değiştirecek bir hamle olarak dünya gündemine oturdu.
İsrail'in önde gelen yayın organlarından Yedioth Ahronoth gazetesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın bölgesel krizleri büyük bir stratejik kazanca dönüştürerek İsrail'i tamamen baypas eden tarihi bir adım attığını yazdı. Gazete, bu hamleyle Türkiye'nin İstanbul Boğazı'ndan Kızıldeniz'e kadar uzanan devasa bir nüfuz alanı elde ettiğini vurguladı.
IMEC projesi çöktü yeni rota Türkiye oldu
İsrail basınında yer alan analizlere göre, Suudi Arabistan ile 9 Haziran'da Riyad'da imzalanan bu kapsamlı demir yolu anlaşması, doğrudan İsrail'in merkezinde bulunduğu eski projeleri hedef dışı bıraktı. Eylül 2023'te Yeni Delhi'deki G20 zirvesinde ABD tarafından duyurulan ve Hindistan limanlarından başlayarak BAE, Suudi Arabistan, Ürdün ve İsrail üzerinden Avrupa'ya ulaşması planlanan Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomi Koridoru (IMEC), İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarıyla birlikte tamamen işlevini yitirdi.
Tel Aviv yönetimini Orta Doğu'nun vazgeçilmez ticaret merkezi yapmayı hedefleyen IMEC projesinin çökmesiyle, Suudi Arabistan rotasını tamamen Türkiye'ye çevirdi ve hattın güzergahında tek bir İsrail şehrine bile yer verilmedi.
Uluslararası jeopolitik analizlerde, küresel ticaret yollarının güvenliği açısından demir yolu koridorlarının önemi her geçen gün artıyor. Deniz yolu taşımacılığında küresel ticaretin yaklaşık yüzde 80'i deniz rotalarıyla gerçekleştirilse de, Süveyş Kanalı ve Babülmendep Boğazı gibi kritik geçiş noktalarında yaşanan jeopolitik riskler ile deniz haydutluğu faaliyetleri, ülkeleri alternatif kara ve demir yolu hatlarına yönlendiriyor.
Nitekim bölgede patlak veren gerilimlerin ardından neredeyse tamamen kapanma noktasına gelen Hürmüz Boğazı'na alternatif arayan Körfez sermayesi, tedarik zincirini güvence altına almak adına Türkiye ile kara bağlantısını kuracak bu devasa yatırıma öncelik verdi.
Yatırım maliyeti 5,5 milyar dolar olacak
Yaklaşık 5,5 milyar dolar yatırım maliyeti bulunan ve Asya Kalkınma Bankası'nın şimdiden 750 milyon dolarlık finansman taahhüdünde bulunduğu dev proje, lojistik sektöründe de devrim yaratacak. Deniz yoluyla 30 günü aşan kargo nakliye süresi, bu hat sayesinde iki haftanın altına inecek.
İstanbul'dan başlayarak Halep ve Şam (Suriye) ile Ürdün üzerinden geçip Suudi Arabistan'ın Haditha Sınır Kapısı'na bağlanacak olan demir yolu hattı, Osmanlı dönemi Hicaz Demir Yolu vizyonunu modern teknolojiyle yeniden canlandıracak. Gelecekte Umman ve Hint Okyanusu'na kadar uzatılması planlanan bu koridor, Şam'da faaliyet gösterecek Türk bankaları ve transit geçecek Suudi yükleriyle birlikte önümüzdeki on yılın yeni bölgesel düzeninin temellerini oluşturacak.
