İspanya'nın ardından Avrupa'dan İsrail'e yönelik diplomatik ve askeri bir kısıtlama adımı da İtalya'dan geldi. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Ortadoğu'da değişen güvenlik dengelerini gerekçe göstererek, İsrail ile mevcut savunma anlaşmasının otomatik yenilenme maddesinin askıya alındığını duyurdu. Karar, Roma hükümetinin dış politikada daha temkinli bir hat izleme stratejisinin parçası olarak değerlendiriliyor.
İtalyan ANSA ajansının aktardığı bilgilere göre, Savunma Bakanı Guido Crosetto, askeri iş birliği mutabakatını durduran resmi mektubu İsrailli mevkidaşı Israel Katz'a iletti. İtalyan hükümet kaynakları, bu hamlenin anlaşmaları tamamen iptal etmediğini ancak "otomatik uzatma" mekanizmasını devre dışı bırakarak, her bir iş birliği başlığının gelecekte ayrı siyasi değerlendirmelere tabi tutulacağını belirtti.
Muhalefetin baskısı ve anlaşmanın kapsamı
İtalya ile İsrail arasında 13 Nisan 2016'da yürürlüğe giren mutabakat; askeri teçhizat değişimi, teknolojik araştırmalar ve savunma sanayii alanındaki ortak projeleri kapsıyor. Normal şartlarda her 5 yılda bir kendiliğinden yenilenen bu anlaşma, hükümetin son kararıyla birlikte mercek altına alınmış oldu. Ülkede bir süredir muhalefet partileri, sendikalar ve sivil toplum kuruluşları, Meloni hükümetine askeri iş birliğinin durdurulması yönünde yoğun baskı uyguluyordu.
Savunma sanayii ve ihracat prosedürleri
İtalya'nın aldığı bu karar, Avrupa Birliği'nin genel silah ihracatı kriterleri ve uluslararası insancıl hukuk bağlamında kritik bir öneme sahiptir. İtalya'da silah ihracatını düzenleyen 185/190 sayılı kanun, çatışma bölgelerine silah satışını sıkı denetimlere tabi tutmaktadır.
Savunma sanayii verilerine göre İtalya, Avrupa'nın önde gelen savunma ihracatçılarından biri konumundadır. 2023 yılı verileri incelendiğinde, İtalya'nın savunma sanayii ihracat lisanslarının bir önceki yıla oranla %20'nin üzerinde artış gösterdiği görülmektedir. Ancak İsrail ile olan otomatik yenilemenin durdurulması, İtalyan savunma devi Leonardo gibi şirketlerin gelecekteki ortak projeleri ve ihracat izinleri için her seferinde hükümetten özel onay alınması gerekeceği anlamına gelmektedir. Bu durum, Roma'nın bölgedeki kriz yönetimine dair diplomatik elini güçlendirme çabası olarak yorumlanmaktadır.
