Küresel askeri havacılık arenasındaki altıncı nesil savaş uçağı yarışı yeni bir boyut kazandı. İngiltere, İtalya ve Japonya ortaklığında yürütülen Küresel Muharebe Hava Programı (GCAP), ilk "gözlemci ülke" katılımıyla etki alanını genişletiyor. İmzalanan son anlaşmayla projeye dahil olan Kanada, herhangi bir doğrudan finansal yükümlülük üstlenmeksizin programın teknik, güvenlik ve endüstriyel süreçlerini birinci elden izleme imkanına kavuştu.
Mali Yük Olmadan Dev Projeye Erişim İmkanı
Londra’da gerçekleştirilen üst düzey toplantıda resmiyet kazanan anlaşma, Kanada’yı kurucu ortaklar dışındaki ilk katılımcı konumuna getirdi. Bu stratejik adım sayesinde Ottawa yönetimi; uçağın tasarımından insansız hava araçları entegrasyonuna, tedarik zinciri mimarisinden güvenlik standartlarına kadar pek çok kritik alanda geniş bir bilgi erişim hakkı elde etti. Kanada yetkilileri, ilerleyen aşamalarda süreci değerlendirip projeye tam üye olarak katılıp katılmama kararını verecek. Ancak mevcut gözlemci statüsü Kanada’ya yönetimsel süreçlerde doğrudan bir karar alma yetkisi tanımıyor.
F-35’ler İçin Yapay Zeka Destekli "Ekip Arkadaşı"
2035 yılına kadar operasyonel hale getirilmesi planlanan yeni nesil uçak, radarda düşük görünürlük (hayalet) özelliğinin yanı sıra geleceğin muharebe sahasını şekillendirecek teknolojilerle donatılıyor. Sistem; gelişmiş sensör ağları, yüksek hızlı haberleşme altyapısı ve yapay zeka tarafından yönetilen otonom insansız hava araçlarıyla ortak görev icra edebilme yeteneklerine sahip olacak. Platformun, envanterde bulunan beşinci nesil F-35 savaş uçaklarıyla tam uyum içinde çalışması ve hava kuvvetlerinin ana vurucu gücünü oluşturması hedefleniyor.
Sanayi kanadında BAE Systems, Leonardo ve Mitsubishi Heavy Industries liderliğinde yürütülen projede, kısa süre önce kurulan ortak girişim Edgewing de tasarım aşaması için yaklaşık 6,2 milyar dolar değerinde 18 aylık devasa bir sözleşmeye imza attı.
Küresel Havacılıkta Aks Değişimi ve Artan Rekabet
GCAP’in Kanada hamlesi, ABD ve Çin karşısındaki küresel hava gücü rekabetinin giderek kızıştığı bir döneme denk geliyor. ABD Hava Kuvvetleri'nin NGAD projesi kapsamında Boeing ortaklığıyla geliştirdiği F-47 platformu ile Çin’in test uçuşlarını sürdürdüğü J-36 ve J-50 projeleri pazardaki yarışın vites artırdığını gösteriyor.
Diğer yandan, Avrupa’nın bir diğer önemli girişimi olan Fransa, Almanya ve İspanya ortaklığındaki FCAS (Geleceğin Hava Muharebe Sistemi) projesinde yaşanan anlaşmazlıklar ve aksamalar, GCAP’i Batı bloğundaki en güçlü ve istikrarlı 6. nesil seçeneği olarak öne çıkarıyor. Kanada’nın masaya oturmasıyla birlikte projeye yeni ülkelerin katılımının da önü açılmış oldu.
