ABD ile Rusya arasında nükleer silahların sınırlandırılmasını düzenleyen Yeni Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşması (New START), 5 Şubat 2026 itibarıyla resmen sona erdi. Soğuk Savaş sonrası dönemin iki ülke arasındaki son büyük bağlayıcı nükleer silah kontrol mekanizması olan anlaşmanın süresinin dolması, uluslararası kamuoyunda yakından takip edildi. Anlaşmanın sona ermesiyle birlikte tarafların hukuki yükümlülükleri ortadan kalkarken, Washington ve Moskova’dan art arda açıklamalar geldi.
New START Anlaşmasının Sona Ermesi
ABD ile Rusya arasında imzalanan New START, iki ülkenin stratejik nükleer başlık ve taşıyıcı sistem sayılarını sınırlandırmayı amaçlıyordu. Anlaşma, taraflara karşılıklı denetim ve şeffaflık mekanizmaları da sağlıyordu. 5 Şubat 2026 itibarıyla süresi dolan anlaşmanın uzatılmaması, tarafların bağlayıcı bir çerçeve olmaksızın hareket edebileceği bir dönemin başladığı anlamına geliyor.
Gayriresmi Uygulama Konusunda Mutabakat
Anlaşmanın resmen sona ermesine rağmen ABD ve Rusya, New START kapsamında yer alan temel ilkeleri gayriresmi olarak uygulamaya devam etme konusunda uzlaştı. ABD merkezli Axios’un haberine göre, iki ülkenin diplomatları mevcut sınırların fiilen korunması ve olası yeni bir anlaşma için görüşmelerin sürdürülmesi konusunda mutabakata vardı. Bu çerçevede, New START’ın ana maddelerinin gözlemsel şekilde uygulanmaya devam edileceği ifade edildi. Söz konusu mutabakat taslağının, iki ülke liderlerinin onayını beklediği bildirildi.
Uluslararası Toplumdan Gelen Tepkiler
New START’ın sona ermesi, uluslararası alanda endişelere yol açtı. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, anlaşmanın bitişini uluslararası barış ve güvenlik açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirdi. Guterres, ABD ve Rusya’nın dünyanın en büyük nükleer silah stoklarına sahip olduğuna dikkat çekerek, yeni bir anlaşma üzerinde uzlaşma sağlanması çağrısında bulundu.
Rusya’dan İlk Açıklama
Anlaşmanın sona ermesinin ardından ilk resmi açıklamalardan biri Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov’dan geldi. Peskov, Washington ve Moskova’nın yeni bir nükleer silah kontrol anlaşması için müzakerelere devam edeceğini doğruladı. Peskov ayrıca, yeni bir anlaşma yürürlüğe girene kadar eski anlaşmanın şartlarına uyulması konusunda iki tarafın hemfikir olduğunu belirtti. Görüşmelerin Abu Dabi’de gerçekleştirilen temaslarda ele alındığı bilgisi paylaşıldı.
ABD’den Değerlendirme
Beyaz Saray’dan bir yetkili de ABD ile Rusya’nın mevcut nükleer sınırlamaları koruma konusunda uzlaştığını açıkladı. Yetkili, daha fazla nükleer silah üretimi veya yeniden silahlanma yönünde bir plan bulunmadığını belirterek, mevcut durumun korunacağını ifade etti.
