Rusya ile Ukrayna arasında 24 Şubat 2022’de başlayan savaş, üç yılı aşkın süredir devam ediyor. Taraflar arasında sahada ve diplomasi masasında kalıcı bir uzlaşı henüz sağlanamazken, Rusya kanadından müzakerelere yeşil ışık yakan yeni bir hamle geldi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2022'de Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da yürütülen doğrudan görüşmeler temelinde Ukrayna ile yeniden barış masasına oturmaya hazır olduğunu ifade etti.
Daha önce St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu (SPIEF) kapsamında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky'nin mektubundaki ifadeleri kaba bulduğunu belirten Putin, o dönem yüz yüze bir görüşme gerçekleştirmeyi anlamsız bulduğunu dile getirmişti. Ancak gelinen noktada Moskova yönetimi, çözüm için yeniden diplomatik açıdan en somut adımların atıldığı İstanbul sürecine atıfta bulunuyor.
İstanbul müzakereleri ve sürecin tıkanmasına neden olan faktörler
İki ülke arasındaki savaşı bitirmeye en çok yaklaşılan dönem, Türkiye’nin arabuluculuğunda İstanbul’daki Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde gerçekleştirilen doğrudan müzakereler olmuştu. Bu süreçte Ukrayna heyeti; tarafsızlık, nükleer silahsız statü ve buna karşılık Türkiye, Almanya, Kanada gibi ülkelerin garantörlüğünü içeren taslak bir anlaşma metnini Rus tarafına iletmişti. Liderler zirvesi için zemin oluşurken, Rusya güven ortamı sağlamak amacıyla Kiev ve Çernigiv çevresindeki askeri birliklerini geri çekme kararı aldı. Ancak Kiev bölgesindeki Buça olayı iddiaları ve dönemin İngiltere Başbakanı Boris Johnson gibi Batılı aktörlerin Kiev'e yönelik "savaşmaya devam edin" telkinleri süreci fiilen durdurdu.
Karadeniz Tahıl Girişimi ve Türkiye'nin diplomatik başarısı
İstanbul'daki siyasi müzakerelerin kesintiye uğramasına rağmen, Türkiye'nin her iki liderle de doğrudan görüşebilen dengeli arabuluculuk rolü, küresel gıda krizini önleyen Karadeniz Tahıl Girişimi ile somut bir başarıya dönüştü. Birleşmiş Milletler (BM), Rusya, Türkiye ve Ukrayna arasında 22 Temmuz 2022'de İstanbul'da imzalanan tahıl anlaşması, tırmanan gıda fiyatlarına ilaç etkisi yaparak tüm uluslararası aktörlerin takdirini kazandı. Savaşın ilerleyen dönemlerinde koridorun güvenliği darbe almış olsa da Türkiye'nin uzlaştırıcı kapasitesi, olası yeni bir barış masası için en güçlü küresel alternatif olmaya devam ediyor.
