Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de gerçekleştirilen gayriresmi diplomatik temaslarda, Rusya’nın Ukrayna savaşını sona erdirmek üzere sunduğu iddia edilen kapsamlı teklif paketi gündeme oturdu. Alman Bild gazetesinin ulaştığı bilgilere göre, Rus heyetinin Avrupalı muhataplarına ilettiği gayriresmi belge, yalnızca mevcut çatışmayı durdurmayı değil, Avrupa’nın genel güvenlik mimarisini baştan aşağı yeniden kurgulamayı hedefliyor.
Finlandiya ve Baltık ülkeleri için radikal NATO şartları
Sızdırılan taslak metnin en dikkat çekici bölümünü, Moskova’nın Kuzey ve Doğu Avrupa’daki askeri dengelere yönelik talepleri oluşturuyor. Plan uyarınca Rusya, İttifak’ın yeni üyelerinden Finlandiya’nın NATO’dan ayrılarak eski tarafsız konumuna dönmesini şart koşuyor. Bununla birlikte Estonya, Letonya ve Litvanya topraklarında herhangi bir NATO askeri üssünün kurulmasının kesin olarak yasaklanması talep ediliyor.
Ukrayna’nın gelecekteki statüsüne de geniş yer verilen belgede, Kiev yönetiminin askeri blokların dışında kalarak kalıcı tarafsızlık ilan etmesi ve NATO üyeliğinden tamamen vazgeçmesi isteniyor. Kremlin, bu askeri kısıtlamalara karşılık Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne (AB) katılım sürecinin önünün açık bırakılmasına yeşil ışık yakıyor.
Donbas’ın tamamı ve Karadeniz limanlarında yeni düzenleme
Toprak bütünlüğü konusunda oldukça sert maddeler içeren teklifte, Rusya’nın halihazırda kontrol altında tuttuğu bölgeleri elinde tutması öngörülüyor. Ayrıca Ukrayna ordusunun Donetsk ve Luhansk’ta kontrolü sürdürdüğü alanlardan da çekilerek Donbas bölgesinin tamamını Moskova’ya bırakması talep ediliyor.
Deniz güvenliği başlığında ise Karadeniz’deki kritik liman kentleri Odessa ve Mikolayiv’in tamamen askerden arındırılması ve buraların deniz üssü olarak kullanılmasının yasaklanması maddesi yer alıyor. Taslak, hem Karadeniz hem de Baltık Denizi’nde serbest ticari ulaşımın güvence altına alınması için ayrı uluslararası protokoller imzalanmasını öneriyor.
Belarus’taki nükleer silahlara karşılık Kaliningrad sessizliği
Moskova, öne sürdüğü bu şartlara karşılık kendi cephesinden atacağı bazı geri adımları da belgeye eklemiş durumda. Rus tarafı, anlaşma sağlanması halinde Belarus’a konuşlandırdığı nükleer silahları geri çekmeyi ve bu ülkeye orta menzilli füze sistemleri yerleştirmemeyi taahhüt ediyor. Ancak Rusya'nın Avrupa sınırındaki kritik askeri üssü Kaliningrad bölgesindeki mevcut askeri kapasitesine dair herhangi bir kısıtlama ya da geri çekilme planı taslakta bulunmuyor.
Moldova için federal yapı ve bağımsızlık referandumu formülü
Kremlin’in gayriresmi belgesi, bölge ülkelerinden Moldova’nın siyasi geleceğine yönelik de çarpıcı düzenlemeler barındırıyor. Plana göre Rusya, Moldova’nın askeri ittifaklara katılmaması koşuluyla ayrılıkçı Transdinyester bölgesindeki Rus birliklerini geri çekmeyi kabul ediyor.
Bunun yanı sıra ülkenin; Moldova ana toprakları, Transdinyester ve Gagavuzya özerk bölgesinden oluşan üç parçalı federal bir cumhuriyete dönüştürülmesi öneriliyor. Taslaktaki en kritik maddelerden biri ise Moldova’nın ileride Avrupa Birliği’ne üye olması durumunda devreye giriyor; bu senaryoda Transdinyester ve Gagavuzya’ya kendi geleceklerini tayin etmek üzere bağımsızlık referandumu düzenleme hakkı tanınması öngörülüyor.
