Fransa’daki Paris-Saclay Üniversitesi tarafından yürütülen bir araştırmaya göre, 2022 yılı Mart ayında Avrupa’yı kaplayan büyük Sahra toz bulutları, beklenmedik bir bileşen içeriyordu: 1950 ve 1960’lı yıllarda ABD ve Sovyetler Birliği tarafından yapılan nükleer testlerden kalan radyoaktif izler.
Radyoaktivite Seviyeleri Sağlık Açısından Tehlikesiz Bulundu
Araştırmacılar, tespit edilen radyoaktivitenin sağlık açısından tehlikeli seviyelerin çok altında olduğunu belirtiyor. Ölçülen seviyeler, güvenlik sınırlarının yüzde 2’sinden daha düşük. Ancak bu durum, nükleer serpintinin çevrede ne kadar uzun süre kalabileceğinin önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Cezayir'deki Reggane bölgesi öne çıkıyor.
Reggane Bölgesi Radyoaktif Kalıntılarla İncelendi
Sahra Çölü’nden Avrupa’ya taşınan toz bulutları, genellikle Cezayir’in Reggane bölgesinden kaynaklanıyor. Bu bölge, 1960’larda Fransa tarafından gerçekleştirilen dört nükleer testin yapıldığı alanlardan biri olduğu için araştırmacılar bölgedeki radyoaktif kalıntıları daha yakından inceledi. Mart 2022’de meydana gelen büyük çaplı toz fırtınasının ardından, bir vatandaş bilimi kampanyası düzenlendi ve altı ülkeden 110 toz örneği toplandı.
Plütonyum İzotopları Soğuk Savaş Dönemi Nükleer Testleriyle İlişkilendirildi
Araştırmada, tozlarda tespit edilen plütonyum izotoplarının, Soğuk Savaş döneminde ABD ve Sovyetler Birliği tarafından yapılan yüzlerce nükleer testin küresel serpinti imzasıyla örtüştüğü belirtildi. Bilim insanları, geçmişte yapılan bu testlerin kalıntılarının hâlâ atmosferde dolaştığını ve dünya genelinde farklı bölgelere taşındığını vurguluyor. Ancak mevcut radyoaktivite seviyeleri, halk sağlığı açısından bir tehdit oluşturmuyor.
Araştırmacılar Uzun Vadeli Etkilerin İzlenmesi Gerektiğini Belirtiyor
Araştırmacılar, bu tür büyük ölçekli toz taşınımlarının etkilerini düzenli olarak izlemeye devam etmenin, atmosfer ve çevre üzerindeki uzun vadeli etkileri anlamak açısından kritik olduğunu belirtiyor. Çalışma, Science Advances dergisinde yayımlandı.
