Basra Körfezi’nin çıkışında yer alan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) üretiminin Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasını sağlıyor.
28 Şubat öncesinde dünya genelindeki günlük petrol tüketimi ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si ile deniz yoluyla yapılan gübre ticaretinin üçte biri bu hat üzerinden gerçekleştiriliyordu. Sevkiyatın önemli kısmı Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine yöneliyordu.
Günlük Ortalama ile 23 Günlük Toplam Eşitlendi
İngiltere Deniz Ticaret Örgütü verilerine göre Hürmüz Boğazı’ndan normal şartlarda günde ortalama 138 gemi geçiş yapıyordu. Ancak ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgedeki hareketlilik hızla azaldı.
1 Mart’ta Boğaz’dan yalnızca 16 gemi geçerken, takip eden günlerde bu sayı daha da geriledi. 1-23 Mart döneminde toplam geçiş sayısı 144 olarak kaydedildi. Bu rakam, savaş öncesinde bir günde gerçekleşen ortalama gemi geçişine denk geldi.
28 Şubat Günü Gemi Geçişleri
Saldırıların başladığı 28 Şubat’ta Hürmüz Boğazı’ndan 84 ticari gemi geçti. Bu gemilerin 56’sını sıvı yakıt tankerleri, 19’unu kuru yük gemileri, 3’ünü LNG tankerleri ve 6’sını LPG gemileri oluşturdu.
Sıvı yakıt tankerlerinin 24’ünün boş olduğu, diğerlerinin ise ham petrol, petrol ürünleri ve kimyasal yük taşıdığı belirtildi. Aynı gün Boğaz’dan geçen LNG tankerlerinden biri yüklü olarak kaydedildi.
Gemi Trafiğinde Keskin Düşüş
İran’ın, Hürmüz Boğazı’nı belirli ülkelerle bağlantılı ticari gemilere fiilen kapattığını açıklamasının ardından bölgedeki trafik hızla azaldı. Bu gelişmeler üzerine Boğaz’a yönelen birçok geminin rotasını değiştirdiği ve geri döndüğü bildirildi.
1-23 Mart tarihleri arasında Boğaz’dan geçen 144 geminin 76’sını sıvı yakıt tankerleri, 53’ünü kuru yük gemileri ve 15’ini LPG gemileri oluşturdu. Sıvı yakıt tankerlerinden 43’ünün yüklü olduğu kaydedildi.
Geçiş Yapan Gemilerin Dağılımı
Bu dönemde geçen sıvı yakıt tankerlerinin 22’si İran bayraklı gemilerden oluştu. Bu gemilerin 12’sinin ham petrol ve petrol ürünleri taşıdığı belirtildi.
İran dışındaki tankerlerin ise ağırlıklı olarak Çin, Hindistan, Güney Kore, Pakistan ve Singapur’a yöneldiği kaydedildi. Bazı gemilerin Boğaz’ı geçtikten sonra Umman Körfezi’ndeki limanlara demirlediği aktarıldı.
23 Mart’ta Boğaz’dan geçen Panama bayraklı Bright Gold tankerinin Çin’e, Singapur bayraklı Davina tankerinin ise farklı bir rotaya ilerlediği bildirildi.
“Zombi Gemi” Tespiti
Yapay zeka tabanlı denizcilik takip sistemi Windward’ın verilerine göre, 20 Mart’ta “zombi gemi” olarak tanımlanan bir LNG tankerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiği belirlendi.
Söz konusu geminin, sistem kayıtlarında hurdaya ayrılmış bir geminin kimliğini kullandığı ve geçiş sonrası sinyalini kapattığı ifade edildi. Geminin daha önce Hindistan’da sökülmek üzere kayıtlara geçtiği, ancak Birleşik Arap Emirlikleri’nde yeniden sinyal verdiği aktarıldı.
LPG ve Kuru Yük Taşımacılığı
1-23 Mart arasında Boğaz’dan geçen 15 LPG gemisinin 12’sinin yüklü olduğu belirtildi. Bu gemilerin büyük bölümünün Hindistan ve Çin’e yöneldiği kaydedildi.
23 Mart’ta Hindistan bayraklı Jag Vasant ve Pine Gas LPG tankerlerinin Boğaz’dan geçtiği bildirildi.
Aynı dönemde geçen 53 kuru yük gemisinin ise yalnızca 14’ünün yüklü olduğu tespit edildi. Bu gemilerin Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve İran’daki limanlardan yük alarak Hindistan, Avustralya, Hollanda, Yeni Zelanda, Suriye, Malezya ve Endonezya gibi ülkelere yöneldiği aktarıldı.
Bölgedeki Geçiş Koridoru
Windward analizine göre, Çin ve Hindistan ile bağlantılı gemilerin İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun kontrolündeki bir koridor üzerinden Hürmüz Boğazı’nı geçiş yaptığı belirtildi.
23 Mart’ta Boğaz’dan toplam 5 geminin geçtiği, bunların 2’sinin LPG, 2’sinin sıvı yakıt tankeri ve birinin kuru yük gemisi olduğu kaydedildi.
