ABD Başkanı Donald Trump, ülkede yükselen akaryakıt fiyatlarının ardından dizel ihracatına yönelik kısıtlama seçeneğini gündeme aldı. Trump, dizel ihracatının yasaklanıp yasaklanmayacağı sorusuna, “Bunu çok ciddi bir şekilde düşünüyoruz” yanıtını verdi. Açıklamanın ardından ABD’de dizel vadeli işlemleri ve önde gelen rafineri şirketlerinin hisselerinde hareketlilik yaşandı. Ancak Trump yönetiminde tam kapsamlı ihracat yasağının piyasadaki arzı daha da sıkıştırabileceği yönünde görüşler de bulunuyor.
Trump dizel ihracatını yasaklayacak mı? ABD’de hangi seçenekler masada?
ABD Başkanı Donald Trump, ülkede yükselen yakıt fiyatları nedeniyle dizel ihracatına sınırlama getirilmesi seçeneğinin değerlendirildiğini açıkladı. Trump, kendisine yöneltilen dizel ihracatının yasaklanıp yasaklanmayacağı sorusuna, “Bunu çok ciddi bir şekilde düşünüyoruz” ifadeleriyle yanıt verdi.
Washington yönetiminde ise henüz kesinleşmiş bir ihracat yasağı bulunmuyor. Hazine Bakanı Scott Bessent, daha önce tam veya kısmi bir yasağın ABD’nin rafineri kapasitesi açısından uygulanabilir olup olmadığının incelendiğini belirtmişti.
Politico’nun aktardığı değerlendirmelere göre yönetim, tam kapsamlı bir yasak yerine dizel arzını artırabilecek veya fiyat baskısını azaltabilecek farklı seçenekleri de ele alıyor. Enerji Bakanı Chris Wright’ın da tam bir ihracat yasağının fiyatlar üzerinde ters etki yaratabileceği yönünde uyarıları bulunuyor.
ABD’de akaryakıt fiyatları neden yükseldi? Benzin ve dizel ne kadar oldu?
ABD’de akaryakıt fiyatlarındaki yükselişte küresel petrol piyasasındaki dalgalanmalar etkili oluyor. AAA verilerine göre normal benzinin ulusal ortalama fiyatı 27 Eylül itibarıyla galon başına 4,4798 dolar seviyesine çıktı. AAA, fiyatların özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik ve yüksek ham petrol maliyetleri nedeniyle baskı altında kaldığını belirtiyor.
Dizel fiyatları da yüksek seviyelerde seyrediyor. 27 Eylül itibarıyla ABD'de dizelin ulusal ortalama fiyatı yaklaşık 6,47 dolar/galon olarak hesaplandı. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemindeki seviyenin oldukça üzerinde bulunuyor.
Fiyatlardaki artış, özellikle çiftçiler ve taşımacılık sektörü açısından maliyet baskısını artırırken, bazı Cumhuriyetçi milletvekilleri Trump yönetimine dizel ihracatını sınırlandırması yönünde çağrıda bulunuyor.
Trump akaryakıt fiyatları için Rusya ve Ukrayna’yı neden işaret etti?
Trump, ABD'deki dizel fiyatlarının yükselmesinde yalnızca Orta Doğu'daki gelişmelerin etkili olmadığını savundu. ABD Başkanı, Ukrayna'nın Rusya'daki rafinerilere yönelik saldırılarının küresel dizel arzını etkilediğini söyledi.
Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bu konuyu görüştüğünü belirterek Rus rafinerilerine yönelik saldırılar konusunda daha temkinli olunmasını istediğini ifade etti.
ABD Başkanı ayrıca İran ile yaşanan çatışmaların sona ermesi halinde petrol fiyatlarının savaş öncesindeki seviyelere gerileyebileceğini savundu. Bu değerlendirme, Trump'ın mevcut enerji fiyatlarını hem Orta Doğu'daki gelişmeler hem de Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte ele aldığını gösteriyor.
Dizel ihracat yasağı ABD’de yakıt fiyatlarını düşürür mü?
Dizel ihracatının sınırlandırılmasıyla ABD içinde daha fazla yakıt tutulması ve bunun fiyatları aşağı çekmesi hedefleniyor. Ancak enerji piyasasındaki uzmanlar, böyle bir adımın farklı sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıyor.
ABD dünyanın en büyük dizel ihracatçısı konumunda. İhracatın kesilmesi, rafinerilerin ürettiği dizeli dış pazarlara satamaması nedeniyle depolama kapasitesi üzerinde baskı oluşturabilir. Rafineriler dizel üretirken aynı zamanda benzin ve jet yakıtı da ürettiği için üretimin azaltılması diğer akaryakıt türlerinin arzını da etkileyebilir.
Politico'nun aktardığı değerlendirmelerde de ekonomistler ve sektör temsilcilerinin tam bir ihracat yasağının üretimi bozabileceği ve fiyatları yeniden yukarı çekebileceği yönündeki uyarıları yer aldı.
Trump yönetiminde dizel ihracat yasağına kimler karşı çıkıyor?
Dizel ihracatının tamamen durdurulması konusunda Trump yönetiminde görüş ayrılıkları bulunuyor. Enerji Bakanı Chris Wright, böyle bir uygulamanın rafineri üretimini azaltarak benzin ve jet yakıtı fiyatlarını da yukarı çekebileceği uyarısında bulundu.
Hazine Bakanı Scott Bessent'in de tam kapsamlı bir yasağın uygulanabilirliği konusunda temkinli değerlendirmeler yaptığı bildirildi. İçişleri Bakanı Doug Burgum da ihracat yasağına karşı çıkan yönetim yetkilileri arasında gösteriliyor.
Petrol sektöründeki bazı büyük şirket yöneticilerinin de ihracat yasağına karşı çıktığı bildirildi. Sektör temsilcileri, ABD rafinerilerinin üretim yapısını ve küresel yakıt piyasasındaki bağlantıları gerekçe göstererek ihracat kısıtlamalarının istenmeyen sonuçlara yol açabileceğini savunuyor.
Trump’ın dizel açıklaması piyasaları nasıl etkiledi?
Trump'ın açıklamasının ardından ABD'deki enerji piyasalarında hareketlilik görüldü. Valero Energy, Marathon Petroleum ve Phillips 66 gibi önde gelen rafineri şirketlerinin hisselerinde yükseliş yaşanırken New York Limanı ultra düşük kükürtlü dizel vadeli işlemlerinde de yukarı yönlü hareket görüldü.
Piyasaların tepkisinde, ihracat kısıtlamasının ABD'deki rafinerilerin satış ve üretim yapısını değiştirebileceğine yönelik beklentiler etkili oldu. Ancak Washington yönetiminin henüz kesin bir karar vermemesi nedeniyle dizel ihracatının geleceği konusunda belirsizlik devam ediyor.
Trump'ın açıklaması, ABD'deki yüksek akaryakıt fiyatlarına çözüm arayışının küresel enerji piyasalarını da yakından ilgilendirdiğini bir kez daha ortaya koydu.
