ABD ile İran arasında aylardır sürdürülen diplomatik temaslarda önemli bir aşamaya gelindi. ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşmanın kısa süre içinde imzalanabileceğine yönelik açıklamalarının ardından, Washington ile Tahran arasında üzerinde çalışıldığı öne sürülen mutabakat taslağının ayrıntıları uluslararası basına yansıdı.
Diplomatik kaynaklara dayandırılan bilgilere göre taraflar, bölgedeki gerilimi azaltmayı ve ekonomik ilişkilerde kontrollü bir normalleşme süreci başlatmayı hedefleyen kapsamlı bir çerçeve üzerinde uzlaşmaya yakın görünüyor.
Trump: Anlaşma Son Aşamaya Geldi
ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı açıklamada tarafların önemli ilerleme kaydettiğini belirterek anlaşmanın imza aşamasına yaklaştığını söyledi. Trump, mutabakatın Avrupa'da düzenlenecek bir törenle resmiyet kazanabileceğini ifade ederken, sürecin hafta sonuna kadar sonuçlanabileceğinin sinyalini verdi.
Bu açıklama, diplomatik kulislerde uzun süredir konuşulan ABD-İran yakınlaşmasının artık somut bir aşamaya ulaştığı yönündeki beklentileri güçlendirdi.
Hürmüz Boğazı'nın Yeniden Açılması Planlanıyor
Taslak metinde öne çıkan başlıklardan biri, küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı oldu.
İddialara göre anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte boğaz uluslararası deniz trafiğine yeniden açılacak ve geçişlerden herhangi bir ücret alınmayacak. Ayrıca bölgede savaş öncesindeki ticaret ve nakliye yoğunluğuna dönüş için belirli bir takvim oluşturulması hedefleniyor.
Bu adımın, küresel petrol piyasalarında rahatlama yaratabileceği değerlendiriliyor.
Yaptırımların Kademeli Olarak Hafifletilmesi Gündemde
Mutabakat taslağına göre İran'ın anlaşma hükümlerine bağlı kalması halinde ABD'nin uyguladığı bazı ekonomik yaptırımların aşamalı olarak gevşetilmesi planlanıyor.
Bu kapsamda İran'ın belirli şartlar altında petrol ihracatına yeniden ağırlık verebilmesinin önü açılabilecek. Tarafların ayrıca yurt dışında dondurulmuş İran varlıklarının kullanımına ilişkin farklı formüller üzerinde çalıştığı belirtiliyor.
Nükleer Dosya İçin Yeni Müzakere Süreci
Taslak metinde İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin genel prensiplere yer verilirken, kapsamlı düzenlemelerin ikinci aşamada hazırlanacak daha detaylı bir anlaşmaya bırakıldığı ifade ediliyor.
Planlanan yeni süreçte İran'ın nükleer silah edinmemeyi taahhüt etmesi, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarına yönelik çözüm mekanizmalarının oluşturulması ve uluslararası denetim yöntemlerinin belirlenmesi hedefleniyor.
ABD ve İran heyetlerinin önümüzdeki 60 günlük süreçte bu başlıklarda yoğun diplomatik görüşmeler yürütmesi bekleniyor.
Nihai Onay Süreci Devam Ediyor
Arabulucu ülkelerden gelen bilgilere göre taslak metin üzerinde büyük ölçüde uzlaşı sağlanmış olsa da nihai onay süreci henüz tamamlanmadı.
İranlı yetkililerin anlaşmayı değerlendirmeyi sürdürdüğü belirtilirken, Tahran yönetimi tarafından resmi bir kabul açıklaması yapılmış değil. Buna rağmen hem ABD hem de arabulucu ülkeler, önceki girişimlere kıyasla anlaşmanın sonuçlanma ihtimalinin daha yüksek olduğu görüşünde birleşiyor.
İmza Töreni İçin Hazırlık İddiası
ABD basınında yer alan haberlerde, olası imza töreni için diplomatik ve lojistik hazırlıkların hız kazandığı öne sürüldü.
Bu kapsamda ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in Avrupa'da düzenlenmesi planlanan törene katılma ihtimali üzerinde durulurken, dört ABD Hava Kuvvetleri C-17 nakliye uçağının gerekli ekipmanlarla birlikte Avrupa'ya yönlendirildiği iddia edildi.
Diplomatik kaynaklar, tarafların son teknik ayrıntılar üzerinde çalıştığını ve mutabakatın imzalanması halinde bölgesel dengeleri etkileyebilecek yeni bir dönemin başlayabileceğini değerlendiriyor.
