Dünya ticaretinde dengeler, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıkladığı yeni küresel gümrük vergisi kararıyla yeniden tartışma konusu oldu. Washington yönetimi, daha önce yüzde 10 olarak uygulanan küresel vergi oranını artırarak yüzde 15 seviyesine çıkardı. Karar, başta Türkiye olmak üzere birçok ticaret ortağını yakından ilgilendiriyor. Öte yandan ABD Yüksek Mahkemesi’nin tarife kararı, uygulamanın hukuki dayanağı konusunda yeni bir süreci başlattı.
Trump’ın hamlesi, küresel ticarette korumacı politikaların güçlendiği yönündeki değerlendirmeleri artırdı. Peki küresel gümrük vergisi yüzde kaç oldu, ABD Türkiye’ye ne kadar vergi uyguladı ve Yüksek Mahkeme’nin kararı ne ifade ediyor?
Trump küresel gümrük vergisini yüzde kaç yaptı, ABD Türkiye’ye ne kadar vergi uyguladı?
ABD Başkanı Donald Trump, daha önce yüzde 10 olarak uygulanan küresel gümrük vergisini yüzde 15’e yükselttiğini açıkladı. Artışın dayanağı olarak 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesi gösterildi. Bu düzenleme, başkana belirli koşullar altında ithalata yönelik geçici vergi artışı yetkisi tanıyor.
Küresel vergi oranının yüzde 15’e çıkarılması, ABD’nin ithal ürünlere yönelik korumacı politikasını daha da güçlendirdi. Özellikle sanayi, hammadde ve ara malı ihracatı yapan ülkeler açısından bu artış doğrudan maliyet baskısı anlamına geliyor.
ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı vergiler ise dönemsel ve sektörel bazda farklılık gösterdi. Çelik ürünlerinde uygulanan ek gümrük vergisi geçmişte yüzde 50 seviyesine kadar yükseltilmiş, daha sonra yüzde 25 düzeyine çekilmişti. Alüminyum ithalatında da artırılmış oranlar devreye alınmıştı. Bunun yanında bazı sanayi ve ara mallarında ilave tarifeler uygulanmıştı.
Bu adımlar, Türkiye-ABD ticaret hacmini doğrudan etkileyen kritik gelişmeler arasında yer aldı.
Yüksek Mahkeme tarife kararı sonrası Trump yönetimi ne yapacak?
Trump’ın küresel gümrük vergisini artırma kararının ardından ABD Yüksek Mahkemesi’nden dikkat çeken bir değerlendirme geldi. Mahkeme, tarifelerin dayandırıldığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana doğrudan tarife koyma yetkisi vermediğine hükmetti.
Bu karar, ABD iç hukukunda ticaret politikalarına ilişkin yetki tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Yüksek Mahkeme’nin tarife kararı sonrası Trump yönetiminin alternatif düzenlemelere yönelebileceği belirtiliyor.
Yetkililer, 301. Madde gibi farklı ticaret mekanizmaları kapsamında yeni soruşturmaların başlatılabileceğini açıkladı. Bu durum, küresel ticarette belirsizliğin bir süre daha devam edebileceği şeklinde yorumlanıyor.
ABD Türkiye’ye ne kadar vergi uyguladı ve sektörler nasıl etkilendi?
ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı vergi oranları özellikle çelik ve alüminyum sektöründe yoğunlaştı. Çelik ürünlerinde ek gümrük vergisinin yüzde 50’ye çıkarılması, Türk çelik ihracatçıları için ciddi bir maliyet artışı anlamına geldi. Daha sonra oran yüzde 25 seviyesine çekilse de ticaret hacminde dalgalanma yaşandı.
Alüminyum ithalatında artırılan oranlar ve bazı sanayi ürünlerine getirilen ek tarifeler de ihracatçı firmalar üzerinde baskı oluşturdu. Küresel gümrük vergisinin yüzde 15’e yükseltilmesiyle birlikte, Türkiye dahil birçok ülkenin ABD pazarındaki rekabet koşulları yeniden şekillenebilir.
Uzmanlara göre bu tür vergi artışları, kısa vadede ithal ürün fiyatlarını yükseltebilir. Orta vadede ise ticaret ortaklarının misilleme adımları gündeme gelebilir.
Küresel gümrük vergisi artışı dünya ticaretini nasıl etkileyecek?
Trump’ın küresel gümrük vergisini yüzde 15’e yükseltmesi, sadece ABD iç piyasasını değil, dünya ticaretini de yakından ilgilendiriyor. Uzmanlar, artışın ABD’de enflasyon baskısını artırabileceğini ve ithal ürün fiyatlarında yükselişe yol açabileceğini belirtiyor.
Avrupa Birliği, Çin ve Türkiye gibi büyük ticaret ortaklarının gelişmeleri yakından takip ettiği ifade ediliyor. Olası misilleme kararları, küresel ticarette yeni bir tarife dalgasının önünü açabilir.
Yüksek Mahkeme’nin tarife kararı ise sürecin hukuki boyutunu güçlendirdi. ABD iç hukukunda yaşanan bu yetki tartışması, ticaret politikalarının nasıl şekilleneceği konusunda belirsizlik yaratıyor.
Küresel vergi oranındaki artış, önümüzdeki dönemde hem siyasi hem ekonomik sonuçlarıyla gündemde kalmaya devam edecek.
