Küresel enerji ticaretinin kalbi olan Hürmüz Boğazı’nda sular durulmuyor. İran’ın bölgeye yaklaşacak Amerikan donanmasını vurma tehdidine ABD Başkanı Donald Trump’tan çok sert bir karşılık geldi.
Trump, Hürmüz’de Amerikan gemilerine yapılacak herhangi bir saldırının bedelinin ağır olacağını belirterek, "Eğer gemilerimize saldırırlarsa karşılık veririz, İran’ı yeryüzünden sileriz. Dünyanın en iyi ekipmanlarına ve silah dolu üslere sahibiz" ifadelerini kullandı.
Bu sert çıkış, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda güvenliği sağlamak amacıyla hayata geçirdiği "Özgürlük Projesi" ile eş zamanlı olarak geldi. Trump’ın bizzat duyurduğu plan kapsamında, ABD donanması bugünden itibaren bölgede mahsur kalan ve gıda stokları tükenme noktasına gelen yabancı ticari gemilere eşlik etmeye başladı. Operasyonun "insani amaçlarla" yapıldığını savunan Trump, tarafsız ülkelerin gemilerine yapılacak herhangi bir müdahalenin doğrudan karşılık bulacağını vurguladı.
15 bin asker ve dev donanma gücü sahada
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), "Özgürlük Projesi" operasyonunun teknik detaylarını kamuoyuyla paylaştı. Yaklaşık 15 bin askeri personelin görev alacağı operasyona; güdümlü füze destroyerleri, 100’den fazla hava unsuru ve insansız platformlar destek veriyor. CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, bu hamlenin sadece askeri bir gövde gösterisi değil, küresel ekonomiyi koruma amacı taşıdığını belirtti. ABD güçleri, ticari gemilere yalnızca refakat etmekle kalmayacak, aynı zamanda mayınlanmamış güvenli deniz rotaları konusunda da rehberlik sağlayacak.
Hürmüz Boğazı, 2026 yılı itibarıyla küresel enerji piyasaları için "kırmızı hat" niteliğini koruyor. Günlük yaklaşık 20-21 milyon varil petrol akışının (küresel arzın %20'si) geçtiği bu dar su yolu, aynı zamanda dünya sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatının da %20’sini sırtlıyor. Boğazın olası bir kapanma riski, petrol fiyatlarını 115 dolar bandının üzerine taşırken; Çin, Hindistan ve Japonya gibi enerji ithalatçısı dev Asya ekonomilerini "mücbir sebep" ilan etme noktasına getirdi.
Petrol ticaretinde Hürmüz’ün kritik önemi
Hürmüz Boğazı’ndaki trafik, dünya genelindeki sanayi tesislerinin çarklarının dönmesi için hayati önem taşıyor. Boğazdan geçen petrolün aslan payı Doğu’ya akarken, Çin günde 5,3 milyon varil ile en büyük alıcı konumunda bulunuyor. Fitch tarafından yapılan analizlere göre, boğazın kapalı kaldığı her bir hafta, bölgedeki üretici ülkelerin (Kuveyt, Irak, Katar) gayri safi yurt içi hasılasında %0,4’lük bir kayba yol açıyor.
Bölgede askeri hareketlilik tırmanırken, ABD ve İran güçlerinin karşı karşıya gelme ihtimali uluslararası kamuoyunda sıcak çatışma endişelerini zirveye taşıdı. Trump yönetiminin "maksimum baskı" stratejisiyle birleşen bu yeni hamlenin, bölgedeki deniz ablukasını ne yöne evireceği ve küresel enerji maliyetlerine nasıl yansıyacağı dünya piyasaları tarafından yakından takip ediliyor.
