Haberde, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik olası bir askeri müdahale kapsamında Diego Garcia ve RAF Fairford askeri üslerini kullanmak istediği belirtildi. Söz konusu tesislerin, ABD’nin ağır bombardıman uçaklarına ev sahipliği yaptığı ifade edildi.
Trump, Truth Social adlı sosyal medya platformundaki paylaşımında, İran’ın nükleer programı konusunda bir anlaşmaya varmaması durumunda, “son derece istikrarsız ve tehlikeli bir rejimin olası saldırısını önlemek” amacıyla ABD’nin Diego Garcia ve Fairford’daki havaalanını kullanmasının gerekebileceğini belirtti. Trump, askeri müdahale kararıyla ilgili birkaç gün içinde değerlendirme yapacağını ifade ederek İngiltere ve diğer müttefik ülkelerin desteğini talep etti.
İngiltere’den Hukuk Vurgusu
The Times’ın hükümet kaynaklarına dayandırdığı haberine göre İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ABD’nin talebine karşı çıktı. İngiliz hükümetinin, söz konusu kullanımın uluslararası hukukun ihlali anlamına gelebileceğinden endişe duyduğu aktarıldı.
ABD ile İngiltere arasındaki mevcut anlaşmaya göre, Diego Garcia ve RAF Fairford üsleri yalnızca hükümetler arasında önceden kararlaştırılmış üçüncü ülkelere karşı kullanılabiliyor. Bu çerçevede, İran’a yönelik olası bir saldırının mevcut anlaşma şartlarıyla örtüşmediği ifade edildi.
İngiliz hükümeti operasyonel konular hakkında yorum yapmaktan kaçınırken, ABD ile İran arasında devam eden siyasi süreci desteklediklerini bildirdi. Açıklamada, İran’ın nükleer silah geliştirmemesi gerektiği ve önceliğin bölgesel güvenlik olduğu vurgulandı.
Uluslararası hukukta, saldırıyı gerçekleştiren devlet ile destek veren devlet arasında, destek veren tarafın eylemin koşulları hakkında bilgi sahibi olması halinde sorumluluk açısından ayrım yapılmadığı belirtiliyor. Bu nedenle, olası bir askeri harekâtta üs kullanımının hukuki sonuçlar doğurabileceği ifade ediliyor.
Diego Garcia Üssünün Stratejik Konumu
Hint Okyanusu’ndaki Chagos Adaları’nın en büyüğü olan Diego Garcia’daki askeri üs, ABD ve İngiltere tarafından ortak kullanılıyor. Üs, Hint-Pasifik, Orta Doğu ve Afrika’nın bazı bölgelerinde askeri varlık gösterilmesinde kilit rol üstleniyor.
Tesiste büyük askeri kargo uçaklarının kullanabildiği bir pist ile uçak gemilerinin demirleyebileceği bir liman bulunuyor. ABD basınında, Washington yönetiminin İran’a yönelik olası bir saldırı hazırlığı yaptığına ilişkin iddialar yer alırken, Diego Garcia’nın bu kapsamda seçeneklerden biri olarak değerlendirildiği aktarıldı.
Chagos Adaları’nın Devri Tartışması
İngiltere, Ekim 2024’te kontrolünde bulunan Chagos Takımadaları’nı Morityus’a devretme kararı aldığını açıklamıştı. Anlaşma kapsamında Diego Garcia Adası da yer alırken, askeri üssün faaliyetlerini sürdürmesi öngörülmüştü.
Morityus ve İngiltere, Mayıs 2025’te adaların devrine ilişkin anlaşmayı imzaladı. Buna göre Diego Garcia Üssü’nün İngiltere tarafından kullanımı 99 yıllığına kira sözleşmesine bağlandı ve sözleşmede 99 yıl sonunda 40 yıl daha uzatma hakkı tanındı. Ancak anlaşma, iki ülke parlamentolarındaki onay süreçleri tamamlanmadığı için henüz yürürlüğe girmedi.
ABD Başkanı Trump, 20 Ocak’ta konuyu yeniden gündeme getirerek İngiltere’nin adımıyla ilgili eleştirilerde bulundu. İngiliz basınında 24 Ocak’ta yer alan haberlerde ise Başbakan Starmer’ın, Chagos Adaları’nın devrine ilişkin yasa tasarısını ABD’den gelen tepkiler sonrasında geri çektiği ve sürecin ertelendiği bildirildi.
