UAEA Başkanı Noktayı Koydu: Siyasi Söylemler Değil, Mutabakat Geçerli
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi, ABD ve İsrail tarafından hedef alınan İran’daki nükleer tesislerin statüsüne ilişkin tartışmalara son noktayı koydu. Japonya’daki Fukuşima Dai-içi Nükleer Santrali’nde basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Grossi, taraflardan yükselen farklı sesleri "söz savaşı" olarak nitelendirdi. Siyasi çıkışların küresel diplomasinin bir parçası olduğunu belirten Başkan Grossi, asıl belirleyici unsurun tarafların altında imzası bulunan resmi mutabakat zaptı olduğunu hatırlattı. Denetimlerin takviminin henüz netleşmediğini ifade eden Grossi, nükleer malzeme barındıran tüm sahaların er ya da geç Ajans müfettişlerince kontrol edileceğini vurguladı.
Washington ve Tahran Arasında "Sınır" Çatışması
Nükleer tesislerin geleceğine yönelik diplomasi trafiği, tarafların kamuoyuna yaptığı çelişkili açıklamalarla yeni bir boyut kazandı. İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında, Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda yürütülen hassas görüşmelere değinen ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’ın UAEA müfettişlerini yeniden ülkeye davet etmeyi kabul ettiğini duyurdu. Vance, bu gelişmeyi Washington açısından "tarihi bir dönüm noktası ve büyük bir heyecan kaynağı" olarak tanımladı.
Ancak Tahran cephesinden gelen açıklamalar, denetimlerin kapsamı konusunda tam bir uzlaşı olmadığını ortaya koydu. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, Buşehr Nükleer Santrali gibi halihazırda rutin kontrollerin sürdüğü alanlarda bir sorun olmadığını belirtti. Buna karşın Bekayi, ABD ve İsrail saldırıları nedeniyle Ajans’ın erişim dışı kaldığı stratejik tesislerin kapısını açmak için müzakerelerin gidişatını ve elde edilecek somut sonuçları şart koştuklarını ima etti.
Trump: "Eksiksiz Denetim Olacak"
Sürece ilişkin bir diğer dikkat çekici çıkış ise ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi. Trump, zenginleştirilmiş uranyum süreçlerinin takibi için UAEA müfettişlerinin İran’a hareket edeceğini doğrularken, bu hamlenin şu an için en acil gündem maddesi olmadığını dile getirdi. Basın mensuplarının, bu denetimlerin iki ülke arasındaki nihai anlaşmanın bir parçası olup olmadığı yönündeki sorusunu yanıtlayan Trump, medyadaki bazı iddiaları yalanlayarak, "Yazılanlar gerçeği yansıtmıyor, süreç tavizsiz işleyecek ve yüzde 100 denetim gerçekleştirilecek." ifadelerini kullandı.
