Gaia teleskobundan çarpıcı keşif: Ophion yıldız grubu alışılmadık hızda dağılıyor!
Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) çığır açan gözlem aracı Gaia, Samanyolu galaksisinin bilinmeyen sırlarına ışık tutmaya devam ediyor. Son keşfi ise bilim dünyasında büyük şaşkınlık yarattı: 1.000’den fazla genç yıldızdan oluşan “Ophion” yıldız ailesi, beklenenden çok daha kısa sürede galaksinin dört bir yanına savruluyor.
Galaksimizde eşine az rastlanan bir hareketlilik
Uzaydaki yıldızlar genellikle sıkı kümeler hâlinde doğar, uzun yıllar boyunca birbirinden yavaş yavaş uzaklaşır. Ancak Ophion yıldız ailesi, bu alışılmış kuralları adeta yerle bir ediyor. Koordinasyonsuz, düzensiz ve olağanüstü hızlı bir biçimde birbirlerinden ayrılan bu yıldızlar, bilim insanlarını hayrete düşürdü. Araştırmanın başyazarı Dylan Huson, “Bu büyüklükte bir grubun bu kadar çabuk çözülmesi beklenmedik bir durum” diyerek şaşkınlıklarını dile getirdi.
Yapay zekâ destekli analiz modeliyle büyük buluş
Keşif, Gaia’nın üçüncü büyük veri setindeki yüz milyonlarca yıldız spektrumunun taranmasıyla mümkün oldu. Geliştirilen yeni bir yapay zekâ algoritması, 20 milyon yıldan daha genç yıldızları inceleyerek Ophion grubunu ortaya çıkardı. Bu yöntem, genç yıldızların kitlesel olarak analiz edilebildiği ilk çalışmalardan biri olarak bilim tarihine geçti.
Dağılmanın ardında süpernova etkisi mi yatıyor?
Araştırmalar, Ophion yıldızlarının bulunduğu bölgede geçmişte güçlü süpernova patlamaları yaşanmış olabileceğini gösteriyor. Bu tür kozmik olaylar, çevredeki yıldızların hareket düzenlerini alt üst edebiliyor. Ayrıca Ophion’un yakın çevresinde bulunan büyük yıldız gruplarının da bu olağanüstü dağılmayı tetiklemiş olabileceği düşünülüyor.
Yeni verilerle yeni keşifler yolda
2024 yılında gözlemleri sona eren Gaia uydusu, ardında eşsiz bir veri hazinesi bıraktı. 2026 sonunda yeni bir veri seti yayımlanacak; 2030 sonrası ise kapsamlı “Gaia mirası” bilim dünyasının hizmetine sunulacak. Bu gelişmeler, Türkiye’nin uzay gözlem projeleri ve yerli gözlem teknolojileri açısından da önemli fırsatlar sunabilir.
