6 Şubat depremlerinin ardından başlattığı dijital seferberlikle 1500’den fazla tarihi alanı kayıt altına alan Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu, geliştirdiği yenilikçi yöntemle Avrupa’nın en prestijli kültür mirası ödülüne layık görüldü.
Türkiye’yi yasa boğan 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremlerin hemen ardından, bölgedeki kültürel mirasın korunması adına başlatılan gönüllü çalışma, Avrupa çapında büyük bir takdir topladı. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu’nun koordinasyonunda yürütülen "Kültürel Miras Alanlarında Deprem Hasarının Değerlendirilmesi" projesi, 2026 Europa Nostra Ödülleri’nde "Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma" kategorisinin kazananı oldu.
Kriz anında dijital dayanışma ağı
Felaketin ilk günlerinde tarihi alanlardaki hasara dair sağlıklı bilgi eksikliğini fark eden Prof. Dr. Çilingiroğlu, sosyal medya üzerinden bir çağrı yaparak süreci başlattı. Akdeniz Üniversitesi’nden Doç. Dr. Nusret Demir’in uzaktan algılama desteğiyle güçlenen ekip, kısa sürede arkeologlar, mimarlar ve öğrencilerden oluşan 50 kişilik bir gönüllü ordusuna dönüştü. Bu ekip, yerel halktan gelen verileri uydu görüntüleriyle harmanlayarak afet bölgesindeki 1500’ü aşkın miras alanını dijital bir izleme sistemine dahil etti.
Ödül jürisinden yenilikçilik vurgusu
Toplam 40 ülkeden 261 başvurunun yapıldığı değerlendirme sürecinde jüri, projeyi "doğal afet sonrası hızlı müdahale ve yurttaş biliminin başarılı bir örneği" olarak tanımladı. Özellikle açık veri kullanımı ve uzaktan algılama teknolojilerinin, gönüllü emeğiyle birleştirilerek düşük maliyetli bir model haline getirilmesi, ödülün kazanılmasında belirleyici rol oynadı.
Gelecek afetler için bir yol haritası
Prof. Dr. Çilingiroğlu, projenin sadece bir envanter çalışması olmadığını, aynı zamanda gelecekte yaşanabilecek afetler için ölçeklenebilir bir model sunduğunu belirtti. Osmanlı dönemi yapılarının hasar durumundan tarih öncesi höyüklerin dayanıklılığına kadar pek çok veriyi içeren bu çalışma, 2025 yılında erişime açılan etkileşimli harita ile bilim dünyasının kullanımına sunuldu.
Proje ekibi, başarısını 28 Mayıs 2026’da Lefkoşa’da düzenlenecek olan Avrupa Miras Ödülleri Töreni’nde resmen taçlandıracak. Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı da projede emeği geçen tüm gönüllüleri ve Prof. Dr. Çilingiroğlu’nu tebrik ederek, bu başarının kültürel mirasın korunması adına Türkiye için büyük bir gurur kaynağı olduğunu ifade etti.
