Eğitim-Bir-Sen’in hazırladığı 2025 raporu, sistemdeki yapısal tıkanıklıkları ve gençlerin eğitimden kopuş sürecini çarpıcı verilerle gözler önüne serdi.
Eğitim-Bir-Sen, 2016 yılından bu yana geleneksel hale getirdiği "Eğitime Bakış: İzleme ve Değerlendirme Raporu"nun 2025 edisyonunu kamuoyuyla paylaştı. Eğitim sisteminin röntgenini çeken çalışma, özellikle lise çağındaki gençlerin okullaşma oranlarındaki gerilemeye ve istihdam piyasasının dışına itilen genç nüfusun durumuna dikkat çekiyor.
Gençler eğitim ve istihdam dışında kalıyor
Raporun en dikkat çekici bulgularından biri, ne eğitimde ne de istihdamda yer alan gençlerin (NEET) durumuna ilişkin oldu. Türkiye, bu kategorideki genç nüfus oranıyla OECD ülkeleri arasında listenin başında yer alarak kritik bir uyarı verdi. Bunun yanı sıra 14-17 yaş grubundaki net okullaşma oranlarının son iki yıldır sürekli bir düşüş eğilimi göstermesi, eğitimde erişim sorununun derinleştiğini kanıtlıyor. Ayrıca 18-21 yaş grubundaki erkek öğrencilerin lise mezuniyet oranlarında gözlemlenen azalma, eğitim sisteminin çıktıları açısından endişe verici bir tablo çiziyor.
Öğretmen açığı ve finansal yük
Eğitim sisteminin geleceğine dair bir diğer önemli başlık ise öğretmen istihdamı oldu. 2026 yılı için yeni öğretmen ataması planlanmamasının, mevcut öğretmen ihtiyacını çok daha kronik bir hale getireceği öngörülüyor. Finansal boyutta ise özel okul ücretlerinin OECD ortalamalarının çok üzerinde seyretmesi, eğitimde fırsat eşitliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Beş ana başlıkta kapsamlı analiz
"Eğitime erişim ve katılım", "eğitimin çıktıları", "öğretmenler ve okul yöneticileri", "eğitim-öğretim ortamları" ve "eğitimin finansmanı" olmak üzere beş temel kategoride hazırlanan rapor, uluslararası verilerle kıyaslamalı bir perspektif sunuyor. Çalışma, sistemin elde ettiği kazanımların yanında, acil müdahale gerektiren yapısal sorunları ve çözüm bekleyen başlıkları bir yol haritası niteliğinde ortaya koyuyor.
