Avrupa’da “dijital euro” tartışması yeni bir eşiği geçti. Avrupa Parlamentosu’nun Strasbourg’daki Genel Kurul oturumunda, Avrupa Merkez Bankası (ECB) yıllık faaliyet raporu görüşülürken dijital euroya siyasi destek veren net bir mesaj çıktı. Aynı dönemde Türkiye’de de “Dijital Türk Lirası” çalışmaları, Merkez Bankası’nın yayımladığı raporlar ve duyurularla daha görünür hale geldi. Peki Avrupa Birliği dijital euroya gerçekten geçiyor mu, Türkiye kendi dijital parasını ne zaman çıkarabilir?
Avrupa Parlamentosu dijital euro için ne dedi?
Avrupa Parlamentosu milletvekilleri, ECB’nin yıllık faaliyet raporunu oyçokluğuyla kabul ederken rapora dijital euro girişimini destekleyen bir madde eklenmesini onayladı. Bu madde, 420 “evet” oyuyla kabul edildi.
Kabul edilen yaklaşımın arkasındaki temel argümanlar dikkat çekiyor: Avrupa Birliği’nin parasal egemenliğinin güçlendirilmesi, ödemelerdeki parçalanmanın azaltılması ve tek pazarın bütünlüğü ile dayanıklılığının artırılması. Özetle AP, dijital euroyu yalnızca bir “teknoloji projesi” değil, stratejik bir ödeme altyapısı hamlesi olarak görüyor.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) dijital euroda hangi aşamada?
ECB’nin dijital euro projesi yıllardır gündemde olsa da henüz tüketicinin günlük hayatına girecek “somut kullanım” aşamasına gelinmiş değil. ECB, “hazırlık” adımı kapsamında ilerleme raporları yayımlıyor; inovasyon platformu gibi çalışmalarla bankalar, fintekler ve ödeme tarafıyla test süreçleri yürütüldüğünü paylaşıyor.
Ancak işin kritik kısmı yasal zemin: Dijital euronun hayata geçmesi için AB kurumları ve üye ülkelerin ortak bir yasal metinde uzlaşması gerekiyor. Avrupa Parlamentosu’nun verdiği destek, bu sürecin siyasi ayağında “ivme” anlamına gelse de, mevzuat ve uygulama takvimi hâlâ belirleyici unsur.
2029 hedefi ne anlama geliyor, dijital euro ne zaman gelebilir?
Piyasada ve Avrupa’daki değerlendirmelerde dijital euronun “en erken 2029” ihtimali sıkça dile getiriliyor. Bu tarih, teknik hazırlıkların tamamlanması ve mevzuat sürecinin zamanında sonuçlanması varsayımıyla öne çıkıyor.
Buradaki önemli ayrıntı şu: 2029 bir “başlangıç çizgisi” olarak görülse bile, yaygın kullanımın ne hızla sağlanacağı; bankaların, ödeme kuruluşlarının ve perakende ekosisteminin entegrasyon kapasitesine bağlı olacak. Yani 2029, “dijital euro kesin o yıl herkesin cebinde” demekten çok, projenin yasal ve teknik takviminde öne çıkan en erken senaryoyu işaret ediyor.
Nakit euro kalkacak mı? AP’nin “nakit euro” vurgusu neden kritik?
Avrupa Parlamentosu’nun mesajında “nakit euro” başlığı özellikle korunuyor. Dijital euro desteklenirken, nakdin rolünün sürmesinin önemine ayrıca vurgu yapılıyor. Bu, kamuoyundaki en büyük endişelerden birine doğrudan yanıt: Dijital euro, nakdin yerine geçmekten çok, nakdi tamamlayan bir ödeme seçeneği olarak kurgulanıyor.
Bu yaklaşım, hem dijital kapsayıcılık hem de kriz anlarında “alternatif ödeme kanalı” gibi gerekçelerle açıklanıyor. Avrupa’da özellikle ABD merkezli kart/ödeme altyapılarına bağımlılığın azaltılması tartışması da, dijital euroya hız verilmesi görüşünü güçlendiren başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
Türkiye Dijital Türk Lirası’nı çıkaracak mı? TCMB ne söylüyor?
Türkiye’de “Dijital Türk Lirası” konusunda yürütücü kurum Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB). TCMB, Dijital Türk Lirası Araştırma-Geliştirme Projesi kapsamında ikinci faz ilerleme raporunu yayımladığını ve çalışmaların sürdüğünü duyurdu. Bu açıklamada; programlanabilir ödemeler, çevrimdışı ödemeler ve birlikte çalışabilirlik gibi başlıklara odaklanıldığı belirtiliyor.
Raporda ayrıca ikinci fazın tamamlanmasıyla “asgari çalışır ürün” seviyesine yaklaşma, çevrimdışı ödeme senaryoları ve finansal aracı kurum entegrasyonları gibi konularda ilerleme hedefleri dikkat çekiyor. Bu, Türkiye’nin dijital para tarafında “kavramdan ürüne” geçişi hızlandırmaya çalıştığına işaret eden önemli bir detay.
Türkiye “kendi dijital parası” için takvim verdi mi?
TCMB’nin paylaştığı çerçeve, çalışmanın aşamalarını ve teknik kapsamını netleştiriyor; ancak dijital Türk lirasının tedavüle çıkacağı kesin bir tarih, nihai karar ve yasal süreçlere bağlı. Raporda üçüncü faza geçiş hedeflerinden söz edilmesi, karar mekanizmasının mevzuat ve uygulama tarafında şekilleneceğini gösteriyor.
Bu nedenle “Türkiye kendi dijital parasını çıkaracak mı?” sorusunun yanıtı bugün için “çalışmalar ilerliyor, karar ve takvim yasal/kurumsal süreçle netleşecek” şeklinde özetlenebilir. TCMB’nin duyuruları ve raporları, hazırlığın ciddi biçimde sürdüğünü ortaya koyuyor.
Avrupa Birliği dijital euro ve Türkiye Dijital Türk Lirası aynı şey mi?
İki proje de merkez bankası dijital parası (CBDC) yaklaşımına girse de hedefler ve ölçek farklı. Avrupa Birliği dijital euro ile euro bölgesinde ortak bir dijital ödeme aracını ve altyapısını kurgularken, Türkiye Dijital Türk Lirası ile ulusal ödeme sistemlerine entegre, programlanabilir ve çevrimdışı çalışabilen seçenekleri test ediyor. Her iki tarafta da ortak nokta ise şu: Dijitalleşen finansal dünyada egemenlik, güvenlik ve ödeme altyapısı kontrolü giderek daha stratejik hale geliyor.
