Ticaret Bakanı Ömer Bolat, enerji dönüşümünün anahtarı olan kritik minerallerde küresel tedarik zincirlerinin ciddi bir yapısal dönüşümden geçtiğini belirterek, ülkelerin bu zorlukları tek başına aşamayacağını ve uluslararası iş birliğinin şart olduğunu vurguladı.
OECD bünyesinde düzenlenen Kritik Mineraller Forumu’nda konuşan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, dünya ekonomisinin jeopolitik gerilimler ve korumacı ticaret politikaları nedeniyle daha öngörülemez bir sürece girdiğine dikkat çekti. Bakan Bolat, kritik minerallerin artık sadece birer ticari emtia değil, ulusal güvenlik ve stratejik sanayi üretimi için vazgeçilmez varlıklar haline geldiğini ifade etti.
Yapısal Dönüşüm ve Artan Korumacılık
Küresel ticaretin parçalı bir yapıya büründüğünü belirten Bolat, bu durumun geçici bir dalgalanma değil, kalıcı bir dönüşüm olduğunu söyledi. Özellikle elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji teknolojilerine yönelik talebin artmasıyla birlikte lityum, kobalt ve nadir toprak elementlerine olan ihtiyacın hızla yükseldiğini belirten Bakan, bu süreçte devlet destekli korumacı önlemlerin ve ihracat kısıtlamalarının tedarik zincirlerini daha karmaşık hale getirdiğini dile getirdi.
İhracat Kısıtlamaları Rekor Kırıyor
Bakan Bolat, kritik ham maddelere yönelik ihracat kısıtlamalarının 2009 yılından bu yana beş kat arttığına dikkat çekerek çarpıcı veriler paylaştı. 2022-2024 yılları arasında küresel ticaretin yüzde 16’sının bu kısıtlamalardan etkilendiğini belirten Bolat, özellikle kobalt ve manganezde bu oranın yüzde 70’lere ulaştığını, grafit ve nadir toprak elementlerinde ise ciddi bir erişim sorunu yaşandığını kaydetti.
Küresel İş Birliği İçin Yol Haritası
Kritik minerallerin tedarikinde eski bağımlılık kalıplarının derinleşmemesi gerektiğinin altını çizen Bolat, çözüm için şu önerilerde bulundu:
Şeffaf piyasa verilerinin paylaşılması.
Riskleri erken aşamada tespit edecek uyarı mekanizmaları.
Uluslararası standartların uyumlaştırılması.
Teknoloji ortaklıklarının güçlendirilmesi.
Yatırımları riskten arındıracak güvenilir finansman araçları.
Bakan Bolat, yarı iletkenlerden savunma sanayisine kadar pek çok sektörün geleceğinin bu minerallere güvenli erişime bağlı olduğunu yineleyerek, küresel ölçekte daha kapsayıcı ve bölgeler arası bir diyalog platformuna duyulan ihtiyacın her zamankinden daha kritik olduğunu sözlerine ekledi.
