Denizli’nin Beyağaç ilçesinde bir dönem Türkiye’nin farklı illerine ve yurt dışına kadar gönderilen karpuzun hikâyesini, Beyağaç eski Belediye Başkanı İsmail Eliuz anlattı. Eliuz, 1981 yılında 10 dekarlık arazide Amerikan menşeli Charleston Gray çeşidiyle başlayan denemenin kısa sürede ilçede yeni bir geçim kapısına dönüştüğünü, üretimin büyümesiyle Beyağaç’ta 1986 ve 1987 yıllarında Karpuz Festivali düzenlendiğini belirtti.
Karpuzculuğun başlangıcı ve gelişimi
Denizli’nin Beyağaç ilçesinde geçmiş yıllarda önemli bir gelir kaynağı haline gelen ve lezzeti, aroması ile büyüklüğüyle ün kazanan meşhur Beyağaç Karpuzu’nun üretiminin nasıl başladığını, 2004-2009 yılları arasında Beyağaç Belediye Başkanlığı yapan İsmail Eliuz kaleme aldı. Beyağaç karpuzculuğunun geçmişini anlatan Eliuz, hikâyenin 1980’li yılların başına uzandığını ifade etti. O dönem Beyağaç Lisesi’nde görev yapan Eliuz, ilçedeki çiftçilerin tütüne alternatif olarak gelir sağlayabileceği yeni bir tarımsal ürün arayışına girdi.
Eliuz’un dikkatini karpuz çekti. Kale’nin Kurubağlık köyünde imamlık yapan Beyağaçlı Mustafa Ültemet’ten bölgede farklı bir karpuz çeşidinin yetiştirildiğini öğrenen Eliuz, ürünü yerinde görmek için Kurubağlık’a gitti. Burada Amerikan menşeli Charleston Gray çeşidiyle karşılaşan Eliuz, üreticiden aldığı tohumları Beyağaç’a taşıyarak deneme kararı aldı. Takvimler 1981 yılını gösterdiğinde Beyağaç’taki ilk büyük deneme başladı.
Başarı ve festival dönemi
Eliuz, 10 dekarlık tarlaya karpuz ekti. Ancak ilçede ticari karpuz üretimine ilişkin bilgi ve tecrübe bulunmadığı için ilk ekim beklenen şekilde gerçekleşmedi. Tohumların doğrudan toprağa ekilmesi nedeniyle bitkiler oldukça seyrek çıktı. Ailesinin tarlayı bozma önerisine rağmen üretime devam eden Eliuz, sezon sonunda elde edilen ürünün kendilerini şaşırttığını anlattı. Ortaya beyaz ve açık yeşil renkli, küçük ve az çekirdekli, aroması belirgin karpuzlar çıktı.
İlk yıl elde edilen karpuzların büyük bölümü aile ve yakın çevrede tüketildi. Yalnızca bir römork karpuz pazara götürüldü. Ancak deneme burada bırakılmadı. 1982 yılında yeniden 10 dekar karpuz eken Eliuz, bu kez tüpleme yöntemini kullandı. İkinci yıl elde edilen ürün Beyağaç pazarında karşılık buldu. Eliuz’un aktardığına göre, Beyağaç’ta üretilen karpuzlar pazara çıktıktan sonra dışarıdan gelen karpuzlar satılmakta zorlandı ve ilerleyen haftalarda ilçe pazarına dışarıdan karpuz temin etmez oldu.
1983 yılında ekim alanı 20 dekara çıkarıldı. Beyağaç karpuzu bu kez Kale, Tavas ve çevredeki pazarlara götürülmeye başlandı. Karpuzun farklı görüntüsü nedeniyle yörede ürüne çeşitli isimler de verildi. Eliuz, karpuz üretimi ve festivallere katkılarından dolayı Beyağaç’ın tarımsal potansiyelinin değerlendirilmesi açısından önemli bir örnek olduğunu ifade etti.
DENİZLİ'NİN BEYAĞAÇ İLÇESİNDE BİR DÖNEM TÜRKİYE'NİN FARKLI İLLERİNE VE YURT DIŞINA KADAR GÖNDERİLEN KARPUZUN HİKÂYESİNİ, BEYAĞAÇ ESKİ BELEDİYE BAŞKANI İSMAİL ELİUZ ANLATTI. ELİUZ, 1981 YILINDA 10 DEKARLIK ARAZİDE AMERİKAN MENŞELİ CHARLESTON GRAY ÇEŞİDİYLE BAŞLAYAN DENEMENİN KISA SÜREDE İLÇEDE YENİ BİR GEÇİM KAPISINA DÖNÜŞTÜĞÜNÜ, ÜRETİMİN BÜYÜMESİYLE BEYAĞAÇ'TA 1986 VE 1987 YILLARINDA KARPUZ FESTİVALİ DÜZENLENDİĞİNİ BELİRTTİ.
