ÇAYKUR’un kapasite aşımı nedeniyle devreye aldığı kontenjan sistemi, çay üreticisini özel sektörün insafına terk etti; fiyatlarda yaşanan ani düşüşler bölgede büyük huzursuzluk yarattı.
Doğu Karadeniz’de yaş çay sezonu, üreticinin yüzünü güldüren verimli bir başlangıcın ardından yerini belirsizliğe bıraktı. Bayram tatili süresince hasadı hızlandıran üreticiler, ürünlerini teslim etmek için ÇAYKUR fabrikalarına akın edince kurumsal kapasite hızla doldu. İşleme limitlerine ulaşan ÇAYKUR, süreci yönetebilmek adına zorunlu olarak kontenjan ve randevulu sisteme geçiş yaptı.
Kurum yetkilileri, "Çayınızın tamamını alacağız, acele etmeyin" mesajı verse de, ürününün elinde kalmasından endişe eden üreticiler çareyi özel sektör fabrikalarına yönelmekte buldu. Ancak bu durum, piyasada üreticinin aleyhine işleyen bir fiyat mekanizmasını tetikledi.
Fiyatlarda borsa etkisi
Özel sektörün, arz fazlasını fırsat bilerek taban fiyatın altına çekilmesi üreticilerin tepkisini çekti. Özellikle sektörün önde gelen firmalarından Doğuş Çay’ın fiyatları 29 TL seviyesine düşürmesinin, diğer özel işletmeler tarafından da bir "referans" olarak kabul edildiği iddia ediliyor.
Konuyla ilgili şikayetlerini dile getiren çay üreticisi Nuray Kutlu, sistemin üreticiyi özel sektörün eline mahkûm ettiğini savundu. Kutlu, "ÇAYKUR kontenjanı düşürünce özel sektör de fiyatları aşağı çekti. Adeta bizimle borsa gibi oynuyorlar. Doğuş Çay ne yaparsa diğerleri de onu uyguluyor, bizi parmaklarında oynatıyorlar" ifadeleriyle tepkisini gösterdi.
Üretici büyük zararda
Sistemin işleyişinden duyduğu rahatsızlığı dile getiren bir diğer üretici Ayşe Kutlu ise, sezonun başında yaşanan bu tıkanıklığın müstahsili ciddi bir maddi kayba uğrattığını belirtti. Kutlu, "Sezon güzel başlamıştı ancak kontenjan uygulaması başlayınca özel sektörün eline düştük. Onlar da fiyatları düşürerek emeğimizin karşılığını vermiyor. Bu durum bizi büyük zarara uğratıyor" dedi.
Üreticiler, ÇAYKUR’un kontenjan politikasının gözden geçirilmesini ve özel sektörün piyasa fiyatlarını aşağı çekmesine karşı bir denetim mekanizması oluşturulmasını talep ediyor.
