Diyarbakır’da küçük işletmelere yönelik gerçekleştirilen vergi denetimlerinde uygulanan yüksek tutarlı para cezaları, bölge esnafı arasında ciddi bir endişe dalgasına yol açtı. Diyarbakır Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (DESOB) Başkanı Alican Ebedinoğlu, yükselen kira giderleri, tırmanan maliyetler ve finansmana erişim engelleri gibi çetin ekonomik şartlarla mücadele eden esnafın, bu tür ağır yaptırımlarla daha da zor bir duruma düşürüldüğünü dile getirdi.
Denetimlerin günlerce sürmesinin ve somut verilere dayanmak yerine varsayımlar üzerinden ciro hesaplaması yapılmasının kabul edilemez olduğunu belirten Ebedinoğlu, vergilendirme süreçlerinde hakkaniyet, ölçülülük ve gerçekçi yaklaşım çağrısında bulundu.
20 metrekarelik dürümcü örneği: "Gerekçesi somut kayıtlarla incelenmeli"
Saha denetimlerindeki orantısızlığa dikkat çekmek amacıyla çarpıcı bir örneği kamuoyuyla paylaşan DESOB Başkanı, 20 metrekarelik küçük bir dürümcüye 400 bin TL gibi astronomik bir ceza kesildiği iddiasının acilen mercek altına alınması gerektiğini vurguladı. Ebedinoğlu, bu ölçekteki bir işletmenin ekonomik kapasitesinin göz önünde bulundurulmasının şart olduğunu, cezanın doğruluğunun ve uygulanma gerekçelerinin somut belgeler üzerinden şeffaflaştırılması gerektiğini belirtti.
Sektörün kendine özgü şartlarının, kâr marjlarının ve işletme giderlerinin hesaba katılmadan yapılan tek taraflı değerlendirmelerin, dürüst esnafı mağdur ettiğine dikkat çekildi.
"Denetime karşı değiliz, vergi adaletinin peşindeyiz"
Açıklamasında vergi denetimlerinin gerekliliğine tam destek verdiklerinin altını çizen Ebedinoğlu, asıl amacın yasal yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren mükellefleri korumak olması gerektiğini ifade etti. Vergi adaletinin yalnızca kayıt altındaki dürüst esnafı denetleyerek sağlanamayacağını kaydeden Ebedinoğlu, mücadelenin kayıt dışı ekonominin tamamını kapsayacak şekilde genişletilmesini istedi.
Bunun yanı sıra, kayıtlı esnafın üzerindeki denetim baskısı artarken, kamuoyunu sarsan büyük ölçekli finansal suçlar ve fon dolandırıcılıkları karşısında da aynı kararlılığın gösterilmesi gerektiği hatırlatıldı.
DESOB'dan Hazine ve Maliye Bakanlığına 5 kritik talep
Esnafın üzerindeki baskının azaltılması ve vergi sisteminde kalıcı adaletin tesis edilmesi amacıyla DESOB tarafından hazırlanan beş maddelik talep listesi şu şekilde sıralandı:
Fahiş cezaların yeniden değerlendirilmesi: Ölçüsüz olduğu değerlendirilen idari cezaların gözden geçirilmesi ve varsayımsal kararlara karşı etkili bir itiraz mekanizmasının kurulması.
Saha gerçeklerinin dikkate alınması: Ciro tespiti yapılırken işletmenin fiziki büyüklüğü, reel giderleri, sektör standartları ve net kâr marjlarının baz alınması.
Kayıt dışılıkla kapsamlı mücadele: Denetim odağının sadece kayıtlı küçük esnafa sıkışmaktan çıkarılıp kayıt dışı çalışan tüm aktörlere yayılması.
Vergi yükünün hafifletilmesi: Küçük ölçekli işletmeler için vergi muafiyeti ve basitleştirilmiş vergilendirme usullerinin devreye alınması.
Sistemik reform ve koruma: İyi niyetli mükellefleri koruma altına alan, öngörülebilir, adil ve yapıcı bir vergi düzeninin hayata geçirilmesi.
Ebedinoğlu, mahalle kültürünün, yerel ekonominin ve istihdamın ana omurgasını oluşturan esnafın yaşatılmasının toplumsal bir zorunluluk olduğunu vurgulayarak sözlerini tamamladı.
