TBMM Başkanlığı’na sunulan “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi”, ekonomiden savunma finansmanına kadar uzanan geniş bir paketle gündeme geldi. Teklifte en çok dikkat çeken başlıklardan biri bedelli askerliğe zam oldu. Buna göre, bedelli askerlik başvurularında tahsil edilecek tutarın yüzde 25 artırılması öngörülüyor.
Aynı pakette kriptoya varlık işlem vergisi adıyla yeni bir vergi kalemi getiriliyor; ayrıca kripto varlıklardan elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine ilişkin stopaj mekanizması tarif ediliyor. Öte yandan elmas ve inciye ÖTV düzenlemesiyle pırlanta, inci ve çeşitli kıymetli taş gruplarına yüzde 20 oranında ÖTV uygulanması planlanıyor. Teklifin yürürlük takviminde “yayımı izleyen ikinci ay başı” vurgusu, piyasalar açısından kısa vadede önemli bir eşik olarak görülüyor.
Bedelli askerliğe zam ile yeni ücret ne kadar olacak?
Teklif, bedelli askerlik yapmak üzere başvuranlardan tahsil edilecek tutarı yüzde 25 artırıyor. Haberdeki ifadelere göre, mevcut uygulamada 333 bin TL civarında olan bedelli askerlik ücretinin yeni düzenlemeyle 417 bin TL seviyesine çıkması bekleniyor. AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler’in açıklamasında, 240.000 gösterge rakamı üzerinden hesaplanan tutarın artışla birlikte 420 bin TL bandına yaklaştığı belirtiliyor.
Düzenlemede dikkat çeken nokta, bu artıştan sağlanacak kaynağın Savunma Sanayi fonuna aktarılacağının ifade edilmesi. Bu yönüyle bedelli ücret artışı yalnızca bir “mali güncelleme” değil; aynı zamanda savunma finansmanını güçlendirmeyi hedefleyen bir bütçe kurgusu olarak sunuluyor.
Elmas ve inciye ÖTV hangi ürünleri kapsıyor, oran ne olacak?
Teklifle Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na yeni mallar ve oranlar ekleniyor. Elmas ve inciye ÖTV başlığı altında, tabii inci veya kültür incileri, işlenmiş olsun olmasın elmaslar, kıymetli veya yarı kıymetli taşlar, sentetik ya da terkip yoluyla elde edilen taşlar ile bunların toz ve pudraları ve bu gruptan eşyalar yer alıyor.
Bu kapsam için ÖTV oranı yüzde 20 olarak düzenleniyor. Yürürlük maddesi ise kritik: Hükmün, düzenlemenin yayımını izleyen ikinci ayın başında yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Bu tarih, kuyumculuk ve lüks tüketim tarafında stok planlaması, fiyatlama ve sipariş akışları açısından belirleyici olabilir.
Kriptoya varlık işlem vergisi nasıl işleyecek, oran ne?
Teklifte “kripto varlık işlem vergisi” adıyla yeni bir vergi ihdası yer alıyor. Buna göre kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yapılan veya aracılık edilen kripto varlık satış ve transfer işlemleri vergiye tabi olacak. Vergiyi doğuran olay satış ya da transfer anında gerçekleşecek; mükellef ise kripto varlık hizmet sağlayıcıları olarak tanımlanıyor.
Oran, kripto varlık satış tutarı veya transfer anındaki rayiç değer üzerinden on binde 3 olarak belirleniyor. Matrahtan gider veya vergi adı altında indirim yapılamayacağı hükmü de metinde açık şekilde yer alıyor. Beyan ve ödeme düzeni ise aylık: Bir aya ait vergi izleyen ayın 15’ine kadar beyan edilip aynı süre içinde ödenecek. Oranı sıfıra kadar indirme veya 5 katına kadar artırma yetkisi Cumhurbaşkanına; uygulama usul ve esaslarını belirleme yetkisi Hazine ve Maliye Bakanlığına bırakılıyor.
Kriptodan kazançlar için stopaj ve beyan düzeni ne getiriyor?
Teklif, kripto varlıklardan elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi için Gelir Vergisi Kanunu’na özel bir madde eklenmesini de içeriyor. Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi platformlarda kripto varlık işlemlerinden doğan kazanç ve iratlar üzerinden, platformlarca üçer aylık dönemler itibarıyla yüzde 10 oranında vergi tevkifatı yapılması öngörülüyor.
Metinde ayrıca mali teknik detaylar da var: Aynı varlıkta farklı tarihlerde alım yapılıp kısmi satış gerçekleşirse “ilk giren ilk çıkar” yöntemiyle maliyet tespiti yapılacağı, komisyonlar ve işlem vergisinin matraha dahil edileceği, aynı tür varlık işlemlerinin dönem içinde tek işlem kabul edileceği belirtiliyor. Platform dışındaki işlemler için ise yıllık beyanname esası korunuyor. Yürürlük maddesi, bu düzenlemelerin de yayımı izleyen ikinci ay başında devreye gireceğini işaret ediyor.
Teklifte öne çıkan diğer başlıklar hangi alanlara uzanıyor?
Metinde, şans ve bahis oyunlarına ait ilan ve reklam giderlerinin gider yazılamaması, vakıf üniversiteleri bünyesindeki sağlık kuruluşlarına kurumlar vergisi muafiyeti kapsamı dışında kalma düzenlemesi, KDV’de bazı istisnaların kısmi istisnaya çevrilmesi ve BOTAŞ’a ilişkin mahsup-terkin hükümleri gibi çok sayıda ek başlık da bulunuyor. Paket, tek bir alana değil; vergi tekniğinden bütçe disiplinine kadar uzanan bir “çoklu düzenleme” çerçevesi çiziyor.
