Türkiye ekonomisinin üretim ve istihdam yükünü sırtlayan aile şirketlerinde sürdürülebilirlik krizi masaya yatırıldı. Uzmanlar, şirketlerin ömrünü uzatmak için duygusal bağların önüne kurumsal sistemlerin getirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Ankara Sanayi Odası (ASO) ve Türkiye Aile İşletmeleri Derneği (TAİDER) iş birliğiyle düzenlenen "Aile Şirketlerinde Kurumsallaşma Paneli", iş dünyasının en kritik sorunlarından birine odaklandı. ASO Başkanı Seyit Ardıç, Türkiye’deki şirketlerin yüzde 95’ini oluşturan aile işletmelerinin, özellikle kuşak geçişlerinde ciddi bir varoluş mücadelesi verdiğine dikkat çekti.
Kalıcı Olmanın Yolu Kurumsallaşmadan Geçiyor
İstatistiklere göre aile şirketlerinin sadece yüzde 30’u ikinci kuşağa, yüzde 10-15’i ise üçüncü kuşağa ulaşabiliyor. Ortalama ömrü 30 yıl civarında seyreden bu işletmelerin en büyük sorunu, kurucuların emeğiyle inşa edilen markaları sonraki nesillere aktaramamak. Ardıç, şirketlerin kişilerle kurulduğunu ancak sistemlerle yaşadığını belirterek, "Kurumsallaşma, aile bağlarını zayıflatan değil, aksine geleceğe taşıyan bir zırhtır. Yazılı kuralların olmadığı yerde belirsizlik başlar ve bu, bir işletmenin karşılaşabileceği en yüksek maliyetli risktir" değerlendirmesinde bulundu.
Halka Arz Stratejik Bir Hamle
Aile şirketlerinin profesyonelleşme sürecinde sermaye piyasalarına açılmanın önemine değinen Ardıç, borsaya girmenin sadece finansman kaynağı bulmak olmadığını ifade etti. Bu adımı "şirketin aileden kopması" değil, "değerin büyümesi" olarak tanımlayan ASO Başkanı, şeffaflık ve denetlenebilirliğin marka kredibilitesini artırdığını vurguladı. 2024 yılında KOBİ'lerin toplam ihracattaki 75,7 milyar dolarlık payının, bu şirketlerin potansiyelini kanıtladığını belirten Ardıç, profesyonel yönetim anlayışının bu başarıyı kalıcı kılacağını dile getirdi.
Bayrak Yarışında Yeni Nesil Dengesi
Kuşaklar arası geçişin bir "bayrak devri" değil, bayrağı daha ileriye taşıma süreci olduğunu belirten Ardıç, yeni neslin teknoloji ve vizyonuyla eski kuşakların tecrübesinin birleştirilmesi gerektiğini söyledi. Ancak bu noktada liyakat vurgusu yapan Ardıç, "Şirketin sahibi olmakla yönetmek arasındaki farkı iyi anlamak gerekir. Aile anayasası, bu geçiş sürecinde duygusallığı değil, ortak aklı ve hesap verebilirliği merkeze almalıdır" dedi.
ASO Aile Anayasası Rehberi ile Standartlaşma
Şirket yönetiminin tıpkı sanayi üretimi gibi standartlara ve ölçülebilirliğe dayanması gerektiğini savunan Ardıç, ASO tarafından hazırlanan Aile Anayasası Rehberi'nin bu konuda bir yol haritası sunduğunu belirtti. Yazılı kuralların olmadığı bir yapıda herkesin kendi kuralını oluşturmaya başladığını hatırlatan Ardıç, sürdürülebilir bir gelecek için şeffaflığın ve net görev tanımlarının vazgeçilmez olduğunu sözlerine ekledi.
