Niğde Elma Üreticileri Birliği Başkanı Atilla Kaplan, elma fiyatlarındaki fahiş artışın arkasındaki "stokçuluk" mekanizmasını deşifre ederek, üretici ile tüketici arasındaki devasa uçurumun nedenlerini açıkladı.
Ekonomi dünyasında üretici ve market fiyatları arasındaki makas her geçen gün açılırken, gözler elma piyasasındaki dengesizliğe çevrildi. Niğde Elma Üreticileri Birliği Başkanı Atilla Kaplan, geçtiğimiz yıl yaşanan iklimsel felaketlerin ardından tüccarların stratejik bir hamle yaparak ürünleri depolara hapsettiğini belirtti.
Geçen yıl don, dolu ve kuraklık gibi doğal afetlerin Türkiye genelinde yüzde 45’e varan ürün kaybına yol açtığını hatırlatan Kaplan, bu durumun piyasada "elma kıtlığı" algısı yarattığını ifade etti. Bu algıyı fırsata çeviren tüccarların, düşük maliyetle aldıkları elmaları piyasaya sürmeyerek fiyatların suni bir şekilde yükselmesine neden olduğu vurgulandı.
Depolama maliyetleri ve kar marjı tartışması
Tüccarların lojistik, depolama ve fire gibi maliyet kalemlerini gerekçe gösterdiğini kabul eden Kaplan, buna rağmen mevcut kar marjlarının kabul edilebilir sınırların çok üzerinde olduğunu savundu. Üreticinin elmayı 20-25 lira bandında elinden çıkardığını belirten Kaplan, market raflarında bu rakamın 270 liraya kadar tırmanmasının izah edilebilir bir durum olmadığını dile getirdi.
Tüketicinin sadece "kusursuz" ürüne yönelmesi ve marketlerin de yalnızca birinci kalite elmaları raflara dizmesi, fiyatların daha da yukarı çekilmesine zemin hazırlıyor. Kaplan, tüccarın elindeki ürünün tamamını aynı fiyatla satamadığını, ancak aradaki uçurumun maliyet kalemleriyle açıklanamayacak kadar büyük olduğunu belirtti.
Yeni hal yasası çözüm olabilir mi?
Fiyat istikrarının sağlanması için köklü bir piyasa düzenlemesine ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan Birlik Başkanı, çözüm önerilerini şu sözlerle sıraladı:
Marketlerin ürün tedarikinde doğrudan üreticiyle muhatap olması gerektiğini belirten Kaplan, "Eğer marketler ürünün belli bir kısmını doğrudan bizden alırsa, aradaki aracı maliyetleri ortadan kalkar. Bu sistem hem çiftçinin emeğinin karşılığını almasını sağlar hem de vatandaşın daha uygun fiyatla meyve tüketmesine imkan tanır" dedi.
Bu sezon için rekolte beklentilerinin oldukça olumlu olduğunu müjdeleyen Kaplan, iklimsel şartların elverişli gitmesi sayesinde geçen yılki fiyat şoklarının tekrarlanmayacağını öngördüklerini ifade etti. Hem üreticinin refahını koruyan hem de tüketicinin alım gücünü gözeten yeni bir piyasa modelinin şart olduğunu sözlerine ekledi.
