Milyonlarca SSK ve Bağ-Kur emeklisinin ocak ayında maaşlara yansıtılacak artışa odaklandığı süreçte, zam oranlarına ilişkin teknik hesaplamalar gündeme taşındı.
Sosyal güvenlik sistemine ayrılan bütçe sınırları ve enflasyon beklentileri doğrultusunda ortaya çıkan senaryoları değerlendiren SGK Baş Uzmanı İsa Karakaş, maaşlara yapılacak olası iyileştirmenin detaylarını paylaştı.
Karakaş, mevcut enflasyon projeksiyonlarına göre yasal olarak hesaplanan enflasyon farkı oranlarına işaret ederek, "SSK ve Bağkur emeklilerine yüzde 10,62 oranında bir güncelleme bekliyoruz. Bakın zam demiyorum güncelleme. Yani kayıpların telafisi, enflasyon farkı diyelim. Memur ve memur emeklileri ise yüzde 8,56. Yani bunlar herhangi bir iyileştirme olmadığı takdirde olan rakamlar" dedi.
Bütçe dengeleri ve seyyanen zam hesaplaması
Emeklilerin talep ettiği seyyanen zam formülünün kamu maliyesi üzerindeki etkisini rakamlarla aktaran Karakaş, bütçede Sosyal Güvenlik Kurumuna ayrılan kaynağın sınırlı olduğuna vurgu yaptı.
Karakaş, "Seyyanen zammın maliyetini hesapladım. Bütçede SGK'ye ayrılan bütçe toplam 2 trilyon 266 milyar 365 milyon 277 bin TL. Eğer 15 bin TL bir seyyanen zam olursa bu bütçe sadece 3 ay, eğer 10 bin TL bütün emeklilere seyyanen zam verilirse bu bütçe sadece 4 ay 17 gün yetiyor. Eğer 5 bin TL verilirse bu bütçe sadece 9 ay 4 gün yetiyor. Bu verilen bütçede en iyi ihtimalle benim hesaplamalarıma göre 3 bin 805 TL bütün emeklilere istisnasız bir seyyanen zam verilebilir. Sadece 3 bin 805 TL. Ancak zam maktu bir rakam olmayacak. Oransal bir refah payı olacak" açıklamasında bulundu.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereğince SSK ve Bağ-Kur emeklileri, her yılın ocak ve temmuz dönemlerinde geriye dönük altı aylık Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranı kadar otomatik enflasyon farkı almaya hak kazanıyor. Yasal çerçevenin ötesinde bir refah payı veya seyyanen ödeme uygulanabilmesi ise doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden geçecek yasal bir düzenleme ve bütçe ödeneği gerektiriyor.
Oransal refah payı ve asgari ücret beklentisi
Ocak ayında devreye girebilecek ek artışın sabit tutar yerine oransal bir destek olacağını öngören Karakaş, artış sınırına ilişkin olarak şunları söyledi:
"Yılbaşına geldiğimiz zaman emekliler kesinlikle hayal kırıklığına uğrayacak. Şunu söyleyecekler: Bakın yüzde 10 civarı bir enflasyon var, biz yüzde 5 fazlasını vereceğiz. Dolayısıyla yine emeklinin dişinin kovuğunu doldurmayacak. Benim öngörüm en fazla yüzde 5 civarında yılbaşında bir oransal artış yapabilirler."
Yeni dönem iş gücü maliyetleri ve net gelir hesaplamalarını da aktaran Karakaş, doğrudan istihdam piyasasını ilgilendiren asgari ücret öngörüsünü şu verilerle tamamladı: "Asgari ücretin işverene maliyeti 53 bin 137 TL. Benim yaptığım hesaplamalara göre asgari ücret 36 bin 500 TL civarı bir rakam olacak. Yüzde 30 gibi bir zam bekliyorum. Asgari ücret desteği ile işveren rahatlatılacak."
