Avrupa kıtası, enerji piyasalarında bir süredir devam eden fiyat çalkantıları ve tedarik darboğazlarının ardından şimdi de havacılık sektörünü doğrudan tehdit eden kritik bir yakıt kriziyle yüzleşiyor. Siyasi gerilimler ve Orta Doğu’daki çatışma ortamı nedeniyle geleneksel tedarik rotalarında yaşanan aksamalar, kıta genelinde uçak yakıtı stoklarının kritik seviyelere gerilemesine yol açtı.
Enerji analiz kuruluşu Energy Aspects tarafından paylaşılan son projeksiyonlar, Avrupa'nın yılın son çeyreğinde günlük 510 bin varil uçak yakıtı açığı verebileceğini gösteriyor. Küresel ölçekte değerlendirildiğinde, aynı dönemde ABD ve Asya-Pasifik bölgelerinde arz fazlası beklenirken, Avrupa’nın tek başına böylesine yüksek bir açıkla baş başa kalması bölgesel kırılganlığı derinleştiriyor.
Orta Doğu Muslukları Kısılınca Rota Asya’ya Kaydı
Jeopolitik krizlerin gölgesinde Orta Doğu’dan sağlanan uçak yakıtı akışının neredeyse yarı yarıya azalması, Avrupalı ithalatçıları acil alternatif kaynaklara yöneltti. Bölgedeki rafineriler talebe yetişmekte zorlanırken; Nijerya, ABD, Kanada ve Güney Kore gibi uzak coğrafyalardan ürün tedarik edilmeye başlandı.
Bu süreçte Asya pazarı, Avrupa’nın enerji ihtiyacında kilit bir rol üstlendi. Kpler verilerine göre Güney Kore, sadece eylül ayı içerisinde Avrupa’ya günlük ortalama 129 bin varil uçak yakıtı sevk ederek Ekim 2022'den bu yana kaydedilen en yüksek ihracat hacmine ulaştı. Güney Kore'nin toplam üretimi ise temmuz ayında 13,89 milyon varile yaklaşarak son yılların zirvesine çıktı.
Stratejik Depolarda Kırmızı Alarm
Alternatif rota arayışları sürse de kıtadaki mevcut stok seviyeleri endişeleri artırıyor. Avrupa petrol ticaretinin kalbi sayılan Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) depolama merkezindeki bağımsız uçak yakıtı stokları, Eylül ortası itibarıyla 454 bin tona kadar geriledi. Bu rakam, kıta için son yedi yılın en düşük stok seviyesi olarak kayıtlara geçti.
Tüccarlar, Asya ile Avrupa arasındaki fiyat farkının getirdiği kâr marjını değerlendirerek sevkiyatları artırmaya çalışsa da artan navlun maliyetleri ve lojistik gecikmeler stokların hızlı bir şekilde tazelenmesini zorlaştırıyor.
Enerji Enflasyonu Ekonomiyi Baskılıyor
Uçak yakıtında yaşanan bu sıkışıklık, Avrupa’nın genel akaryakıt pazarında gözlenen yükseliş trendinin bir uzantısı olarak değerlendiriliyor. Petrolün orta distilat ürün grubunda yer alan dizel fiyatları da Avrupa piyasalarında rekor tazelerken, Euro Bölgesi genelinde enerji enflasyonu ağustos ayında yüzde 14,3 seviyesine tırmandı.
Havacılık operasyon maliyetlerini artırma riski taşıyan bu durumun, önümüzdeki süreçte yolcu bileti fiyatlarına ve genel ulaşım enflasyonuna olumsuz yansımalar yapmasından endişe ediliyor.
