Gülay YÜCEL / Blueberry yatırımıyla üretim, ihracat ve teknoloji aynı projede buluştu.
Kütahya Ticaret Borsası (KÜTBO) ile Hollanda Büyükelçiliği arasında yürütülen “Blueberry / Yaban Mersini Yetiştiriciliği” odaklı iş birliği, Türkiye’de son dönemde tarım alanındaki en dikkat çekici uluslararası projelerden biri haline geldi. Proje yalnızca bir eğitim organizasyonu değil; üretim, teknoloji transferi, yatırım, ihracat, sözleşmeli tarım ve yüksek katma değerli üretim modelini kapsayan kapsamlı bir tarımsal dönüşüm hamlesi olarak değerlendiriliyor.
- Uluslararası katılımla tarımsal dönüşüm hamlesi
7 Mayıs 2026 tarihinde Kütahya’da düzenlenen “Yaban Mersini (Blueberry) Yetiştiriciliği Eğitimi ve Uluslararası İş Birliği Buluşması”, projenin kamuoyuna açık en kapsamlı adımı oldu. Programa Kütahya Valisi Musa Işın, Belediye Başkanı Eyüp Kahveci, KÜTBO Yönetim Kurulu Başkanı Necati Gültekin, KÜTBO Onursal Başkanı Nafi Güral, Hollanda Ticaret Müsteşarı Niels Veenis, Hollanda Büyükelçiliği Tarım Müşaviri Yardımcısı Uğur Işın, Hollanda’dan gelen sektör temsilcileri, yatırımcılar, üreticiler, üyeler ve çok sayıda davetli katıldı.
Toplantıda blueberry üretiminin yalnızca alternatif bir ürün olmadığı; yüksek gelir sağlayan, ihracat potansiyeli taşıyan ve modern teknolojiyle desteklenen strateik bir tarım modeli olduğu vurgulandı. Program boyunca yapılan konuşmalarda, Kütahya’nın klasik tarım anlayışından yüksek katma değerli üretime geçişte önemli bir merkez olabileceği ifade edildi.
- Hollanda’nın tarım teknolojisi Kütahya’ya taşınıyor
Projede öne çıkan en önemli başlıklardan biri, Hollanda’nın ileri tarım teknolojilerinin Kütahya’ya adapte edilmesi oldu. Hollandalı uzmanlar üreticilere modern blueberry yetiştiriciliği, doğru çeşit seçimi, yüksek verim teknikleri, sulama yönetimi, iklim ve toprak optimizasyonu, sera sistemleri, kontrollü tarım uygulamaları, hasat sonrası depolama, paketleme süreçleri ve ihracata uygun kalite standartları konusunda kapsamlı eğitimler verdi.
Yetkililer, projenin temel hedeflerinden birinin Hollanda’nın üretim modeli ile Türkiye’nin tarımsal potansiyelini bir araya getirmek olduğunu belirtti. Hollanda’nın yüzölçümü bakımından küçük olmasına rağmen dünyanın en büyük ikinci tarım ihracatçısı konumunda bulunduğu hatırlatılarak, bunun arkasındaki temel gücün teknoloji, planlama, lojistik, soğuk zincir ve kooperatif modeliyle örgütlü üretim sistemi olduğu vurgulandı.
- Küresel tecrübe ve yerel destek bir arada
KÜTBO Başkanı Necati Gültekin, sürecin uzun zamandır planlandığını ifade ederek, Yeni Zelanda’daki başarılı örneklerin de incelendiğini söyledi. Gültekin, “Bizi dinlediler ve ‘Ne zaman isterseniz gelin, burada size rehberlik ederiz’ dediler. Ardından Hollanda Büyükelçiliği ile temas kurduk. Onlar da hem projeye hem de potansiyele oldukça olumlu yaklaştılar” dedi.
Geçtiğimiz yıl düzenlenen Türkiye Berry Forumu’nun da sektör açısından önemli bir kırılma noktası olduğunu belirten yetkililer, özellikle Nafi Güral’ın projeye verdiği desteğin altını çizdi. Türkiye’nin birçok bölgesinde blueberry yetiştiriciliğine yönelik ciddi bir ilgi oluştuğu, yatırımcıların ve üreticilerin yeni nesil tarım modellerine yönelmeye başladığı ifade edildi.
- Pazar kaygısına "satın alma garantisi" çözümü
Toplantılarda yalnızca eğitim değil, doğrudan ticari iş birlikleri de masaya yatırıldı. Hollandalı firmalar ile üreticiler arasında gerçekleştirilen B2B görüşmelerde; fide ve teknik ekipman tedariki, üretim altyapısı, lojistik zinciri, paketleme sistemleri, Avrupa’ya ihracat modelleri ve dış pazar bağlantıları üzerine kapsamlı temaslar gerçekleştirildi.
Özellikle pazarlama ve ihracat konusu toplantının en dikkat çekici başlıklarından biri oldu. Üreticilerin en büyük kaygısının “Ürettikten sonra ne olacak?” sorusu olduğu ifade edilirken, Hollandalı firmaların Avrupa pazarındaki güçlü ağı sayesinde üreticilere önemli bir güven sunduğu belirtildi. Görüşmeler sırasında Hollandalı temsilcilerin, “Hasat döneminde her gün 10 tır ürün yükleyin, biz alırız” mesajı verdiği aktarıldı.
- Sözleşmeli tarım ve saksılı üretim avantajı
Toplantıda sözleşmeli üretim modeli de detaylı şekilde ele alındı. Hollandalı firmaların üreticiye fide, teknik danışmanlık, hastalık kontrolü, üretim planlaması ve satın alma garantisi sunduğu; üreticinin ise yalnızca üretime odaklandığı sistemin Türkiye’de de uygulanabileceği belirtildi.
Blueberry üretiminin en önemli avantajlarından birinin saksılı sistemlerle yapılabilmesi olduğu vurgulandı. Uzmanlar, bu yöntem sayesinde her türlü arazi yapısında üretim yapılabileceğini, küçük ve parçalı tarım arazilerinin daha verimli değerlendirilebileceğini ifade etti. Ayrıca hastalık durumunda bitkinin kolayca değiştirilebilmesinin üretici açısından büyük avantaj sağladığı belirtildi.
- Kütahya: Yeni nesil tarım ve sera üssü
Kütahya Valisi Musa Işın, şehirde yaklaşık 306 bin hektarlık tarım arazisi bulunduğunu belirterek, bölgenin iklim yapısının blueberry üretimi için uygun olduğunu söyledi. Valilik olarak yatırım ve üretim süreçlerinde gerekli desteğin sağlanacağını vurgulayan Işın, yüksek katma değerli ürünlerin kırsal kalkınma açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.
Toplantıda Kütahya’nın yalnızca üretim merkezi değil, aynı zamanda “yüksek katma değerli tarım ve sera üssü” olarak konumlandırılması gerektiği görüşü öne çıktı. Özellikle kilogram başına yüksek gelir sağlayan üzümsü meyvelere geçiş yapılmasının önemine dikkat çekildi. Blueberry dışında farklı berry türleri için de ilerleyen süreçte yeni yatırımların gündeme gelebileceği belirtildi.
- Sosyal Etki: Kadın kooperatifleri ve kırsal kalkınma
Kadın kooperatiflerinin projeye dahil edilmesi konusu da toplantının dikkat çeken başlıklarından biri oldu. Kadınların üretim süreçlerinde daha aktif yer alması, katma değerli ürünlerden gelir elde etmesi ve kırsal ekonomiye daha güçlü şekilde dahil edilmesi için çalışmalar yapılacağı belirtildi.
Toplantıda kiraz üretimi de gündeme geldi. Yetkililer, blueberry’nin kirazın alternatifi değil tamamlayıcısı olduğunu vurguladı. Kütahya’nın kiraz üretimindeki güçlü konumunun korunacağı ancak üreticilerin alternatif gelir kaynaklarıyla daha güçlü hale geleceği ifade edildi. Son yıllarda kiraz üretiminde yaşanan kayıpların, üreticileri farklı ürün arayışlarına yönelttiği de dile getirildi.
- Bilimsel verilerle yüksek katma değer hedefi
Uzmanlar tarafından üreticiler için detaylı maliyet ve gelir tabloları hazırlandığı da aktarıldı. İlk yıllardaki yatırım maliyetleri, sulama giderleri, hasat süreci ve yıllara göre gelir projeksiyonlarının üreticilerle paylaşılacağı belirtildi. Blueberry’nin yüksek katma değerli ve premium segmentte yer alan bir ürün olduğu, ancak ihracat için ciddi kalite standartlarının karşılanması gerektiği vurgulandı.
Toplantıda Hollanda’daki tarım enstitülerinin dünya genelindeki üretim alanlarıyla ilgili geniş veri tabanlarına sahip olduğu da anlatıldı. “Nerede hangi ürün yetişebilir?” sorusuna bilimsel analizlerle yanıt verildiği, bu altyapının Türkiye’deki projelerde de kullanılabileceği ifade edildi.
- Türkiye’nin ihracat potansiyeli ve gelecek vizyonu
Yetkililer, Türkiye’nin blueberry konusunda önemli avantajlara sahip olduğuna dikkat çekti. Erkenci ve geç çeşitler sayesinde yılın farklı dönemlerinde üretim yapılabildiği, yüksek rakımlı bölgelerde de kıyı bölgelerinde de yetiştiriciliğin mümkün olduğu belirtildi. Özellikle mayıs-haziran döneminde hasat yapan ülkelerin dünya pazarında daha yüksek gelir elde ettiği, Türkiye’nin de bu dönemde üretim yapabilme avantajına sahip olduğu ifade edildi.
Toplantıda Türkiye genelindeki blueberry potansiyeli de değerlendirildi. Antalya’nın şu anda sektörün en gelişmiş merkezlerinden biri olduğu, Bursa ve Ege Bölgesi’nin de hızla büyüdüğü aktarıldı. Türkiye’nin iklim avantajı sayesinde üretim sezonunun 8-10 aya kadar yayılabileceği belirtilirken, önümüzdeki 3-5 yıl içinde Türkiye’nin dünya blueberry pazarında ilk 10 üretici ülke arasına girebileceği ifade edildi.
KÜTBO yetkilileri, küçük bir üretim alanının bile çok yüksek ekonomik değer oluşturabileceğine dikkat çekerek, Kütahya’daki tarım arazilerinin yalnızca yüzde 1’lik kısmının blueberry üretimine ayrılması durumunda dahi yüz milyonlarca euroluk ekonomik hacim oluşabileceğini söyledi.
- 732 milyon TL’lik yatırım ve ortak gelecek
Projeye ilişkin ekonomik beklentilerin de oldukça yüksek olduğu belirtildi. Yerel kaynaklarda, Kütahya tarımında toplam 732 milyon TL’yi aşabilecek destek ve yatırım potansiyelinden söz edilirken; modern sera yatırımları, kontrollü üretim alanları, demo bahçeler ve uygulamalı eğitim merkezleriyle Kütahya’nın Türkiye’nin önemli blueberry üretim merkezlerinden biri haline getirilmesinin hedeflendiği ifade edildi.
Toplantının sonunda taraflar, Türkiye ile Hollanda arasındaki tarımsal iş birliğinin önümüzdeki dönemde daha da büyüyeceği konusunda görüş birliğine vardı. Türkiye’nin arazi, iklim ve üretici gücü ile Hollanda’nın teknoloji, know-how ve küresel pazarlama ağı birleştiğinde güçlü bir model ortaya çıkacağı vurgulandı.
Özellikle gençlerin tarımda tutulması, modern üretim modellerinin yaygınlaştırılması, kooperatifleşmenin güçlendirilmesi ve yüksek katma değerli ürünlere yönelim konusunda ortak çalışmaların devam edeceği belirtildi. Taraflar, Kütahya’nın önümüzdeki dönemde yalnızca Türkiye’de değil, Avrupa pazarında da adı anılan önemli bir blueberry üretim merkezi haline gelebileceğini ifade etti.
