ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının ardından Orta Doğu’da fitili ateşlenen savaş, küresel kimya ve maden taşımacılığında tarihin en büyük lojistik krizlerinden birini tetikledi. Küresel piyasalar ilk etapta petrol fiyatlarındaki dalgalanmaya odaklansa da, asıl büyük darbeyi geleceğin teknolojisi olarak görülen elektrikli araç (EV) sektörü aldı. Batarya üretiminin can damarı olan ham maddelerin tedarikinde yaşanan sülfürik asit ve dizel krizi, üretimi durma noktasına getirdi.
Batarya Üretiminin Can Damarı Kesildi
Elektrikli araç bataryalarının kalbini oluşturan nikel ve lityum elementlerinin endüstriyel ölçekte saflaştırılabilmesi için sülfürik asit kullanımı kritik bir zorunluluk taşıyor. Ancak küresel sülfürik asit arzının yüzde 30’undan fazlasının taşındığı Hürmüz Boğazı’ndaki nakliyat trafiği tamamen felç oldu. Savaş öncesinde boğazdan aylık ortalama 1,27 million ton sülfürik asit sevkiyatı gerçekleştirilirken, bu rakam mart ayında 180 bin tona, nisan ayında ise tarihi dip seviye olan 30 bin tona kadar geriledi.
Dünya Nikel Devinde %30'luk Zorunlu Kesinti
Asit sevkiyatındaki bu tarihi çöküş, küresel nikel arzının yaklaşık yüzde 70'ini tek başına göğüsleyen Endonezya’yı doğrudan vurdu. Üretimde kullandığı sülfürik asidin yüzde 75'ini Hürmüz çıkışlı tankerlerle sağlayan Cakarta yönetimi, ham madde darboğazı nedeniyle köşeye sıkıştı. Yaşanan kriz sebebiyle Endonezya'nın, 2026 yılı nikel üretim planlamasında yüzde 30’u aşan zorunlu kesintilere gitmeye hazırlandığı öğrenildi. Sadece bataryaları değil; savunma sanayii, uzay teknolojileri ve paslanmaz çelik sektörünü de besleyen nikelin piyasada azalması, küresel fiyatları tırmanışa geçirdi.
Filipinler’de Madenler İçin 30 Günlük Geri Sayım
Krizin bir diğer ağır faturası ise dünyanın ikinci büyük nikel tedarikçisi olan Filipinler’e kesildi. Küresel üretimin yüzde 10'unu elinde tutan ülkede, elektrik altyapısı bulunmayan adalardaki maden sahaları tamamen dizel yakıtla çalışan jeneratör sistemlerine bağımlı durumda. Ülkenin en büyük maden üreticilerinden Nickel Asia Corporation, ellerinde yalnızca 30 günlük dizel stoku kaldığını ilan etti. Savaşın başladığı mart ayından bu yana ülkede dizel fiyatlarının yüzde 110 arttığını belirten şirket yetkilileri, yeni yakıt sevkiyatı güvenliği sağlanamazsa üretimi tamamen askıya alacaklarını duyurdu.
Çinli EV Üreticileri Planları Değiştiriyor
Ekonomi uzmanları ve emtia analistleri, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın basit bir lojistik aksama olmadığının, küresel sanayi için yeni bir maliyet dalgası yarattığının altını çiziyor. Yaşanan sülfürik asit ve dizel krizi, batarya maliyetlerini doğrudan yukarı taşırken, üretim hızını da ciddi oranda yavaşlattı. Özellikle küresel elektrikli araç pazarını domine eden Çin merkezli otomotiv devlerinin, bu ham madde darboğazı karşısında önümüzdeki döneme ait üretim ve teslimat takvimlerini radikal bir şekilde revize etmek zorunda kalacağı belirtiliyor.
