MASAK tarafından hazırlanan yeni düzenleme, internet bankacılığı, mobil bankacılık ve ATM üzerinden yapılan para transferlerini kapsıyor. Amaç, yüksek tutarlı para hareketlerinin daha şeffaf ve izlenebilir hale getirilmesi. Böylece kara para aklama, yasa dışı bahis ve kayıt dışı finans trafiğinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Daha önce yılbaşında yürürlüğe girmesi planlanan uygulama, yapılan teknik ve etki analizlerinin ardından ertelenmişti. Güncellenen takvime göre sistem 15 Mart’ta devreye alınacak. Bu tarihten itibaren IBAN üzerinden yapılan yüksek montanlı işlemler daha sıkı kurallara tabi olacak.
400 Bin TL Üzeri Transferlere Açıklama Zorunluluğu
Yeni sistemde en dikkat çeken başlıklardan biri 400 bin TL limiti oldu. İlk etapta 200 bin TL olarak duyurulan günlük açıklama zorunluluğu sınırı, yapılan değerlendirmeler sonrası 400 bin TL’ye yükseltildi.
Buna göre:
Gün içinde tek seferde ya da parça parça yapılan ve toplamda 400 bin TL’yi aşan transferlerde açıklama yazılması zorunlu olacak.
İşlem yapan kişi, en az 20 karakterden oluşan bir açıklama girmekle yükümlü olacak.
Açıklama kısmı boş bırakılan ya da yetersiz görülen işlemler bankalar tarafından onaylanmayabilecek.
Bu adımla birlikte, IBAN’la para gönderen kullanıcıların yaptığı yüksek tutarlı transferlerin gerekçesi sistem üzerinde kayıt altına alınacak. Denetim mekanizmasının güçlendirilmesiyle şüpheli para hareketlerinin daha hızlı tespit edilmesi amaçlanıyor.
Para Transferlerine Yeni İşlem Kategorileri Geliyor
MASAK düzenlemesi yalnızca tutar bazlı bir kontrol getirmiyor. Aynı zamanda para transferlerinde yeni işlem kategorileri de devreye alınıyor. Kullanıcılar para gönderirken işlemin niteliğini seçmek durumunda kalacak.
Yeni kategoriler arasında şunlar yer alıyor:
Gayrimenkul alımı
Araç alımı
Borç ödeme
Bağış
Sigorta ve sağlık harcamaları
Kripto varlık işlemleri
Şans oyunu ödemeleri
Danışmanlık hizmetleri
“Diğer” ya da “bireysel ödeme” şeklinde işaretlenen transferlerde ise sistem ek açıklama talep edebilecek. Böylece para transferinin amacı daha net biçimde belgelenecek. Bu uygulama, özellikle olağan dışı para akışlarının analiz edilmesini kolaylaştıracak.
2 Milyon TL ve 20 Milyon TL Üzeri İşlemlere Ek Yükümlülük
Düzenleme yalnızca 400 bin TL üzeri transferlerle sınırlı değil. 2 milyon TL ve 20 milyon TL üzerindeki işlemler için daha ağır yükümlülükler getiriliyor.
Buna göre:
2 milyon TL ile 20 milyon TL arasındaki transferlerde “Nakit İşlem Beyan Formu” doldurulması gerekecek.
20 milyon TL üzerindeki para transferlerinde ise paranın kaynağına ilişkin ek bilgi ve belge sunulması zorunlu olacak.
Açıklamanın veya sunulan belgelerin yetersiz bulunması halinde transfer işlemi gerçekleştirilmeyebilecek.
Bu adımla birlikte finansal sistem üzerinden geçen çok yüksek tutarlı para hareketlerinin daha sıkı denetime tabi tutulması sağlanacak. Yetkililer, özellikle riskli görülen işlemlerde erken uyarı mekanizmasının devreye gireceğini belirtiyor.
“Kiralık Hesap” Kullananlara Ağır Yaptırımlar
Son dönemde bazı kişilerin banka hesaplarını belli bir ücret karşılığında üçüncü kişilere kullandırması, ciddi mağduriyetlere yol açtı. “Kiralık banka hesabı” yöntemiyle yapılan işlemler nedeniyle birçok hesap sahibi adli soruşturmayla karşı karşıya kaldı.
Türk Ceza Kanunu kapsamında:
Dolandırıcılık
Yasa dışı bahis
Kara para aklama
gibi suçlara aracılık edilmesi halinde, hesap sahibinin “haberim yoktu” savunması tek başına yeterli görülmeyebiliyor.
Bu tür durumlarda:
Hesaplara bloke konulabiliyor.
Savcılık tarafından soruşturma başlatılabiliyor.
Hapis cezasına varan yaptırımlar uygulanabiliyor.
Bankalar tarafından kara listeye alınma riski doğabiliyor.
Uzmanlar, IBAN bilgilerinin kontrolsüz şekilde paylaşılmaması gerektiği konusunda uyarıyor. Yeni MASAK düzenlemesiyle birlikte olağan dışı ve yüksek tutarlı para transferleri daha hızlı tespit edileceği için hesap sahiplerinin sorumluluğu da artmış olacak.
IBAN’la Para Gönderirken Açıklama Kısmı Daha Kritik Hale Geliyor
Yeni dönemde açıklama bölümü yalnızca teknik bir detay olmaktan çıkıyor. Özellikle 400 bin TL üzeri transferlerde zorunlu hale gelen açıklama metni, ileride doğabilecek hukuki ihtilaflarda da belirleyici rol oynayabilecek.
Bir ürün ya da hizmet satın alırken ödemenin resmi ve kayıtlı hesaba yapılması büyük önem taşıyor. Fatura kesen firma ile ödeme yapılan hesap sahibinin aynı olması gerekiyor. Ayrıca açıklama kısmına satın alınan ürün veya hizmetin açık şekilde yazılması öneriliyor. Örneğin “X marka telefon bedeli” gibi net ifadeler, olası uyuşmazlıklarda delil niteliği taşıyabiliyor.
15 Mart’ta başlayacak yeni dönemle birlikte IBAN’la para gönderen herkes için daha şeffaf, kayıtlı ve izlenebilir bir finansal süreç hedefleniyor. 400 bin TL ve 2 milyon TL üzeri transferlere getirilen sıkı denetim, hem bireysel kullanıcıları hem de ticari işletmeleri doğrudan ilgilendiriyor. Bankacılık işlemlerinde açıklama ve belge düzeninin önemi artık çok daha belirgin hale geliyor.
