Antalya Ticaret Borsası Başkanı Ali Çandır, tarımsal üretimde kullanılan kalemlerdeki fiyat artışlarının son 10 yılın ortalamalarını geride bıraktığını belirterek, özellikle gübre ve enerjideki tırmanışın üreticiyi zorladığına dikkat çekti.
Tarımsal üretimde sürdürülebilirliği tehdit eden maliyet artışları, Mart ayı verileriyle bir kez daha gözler önüne serildi. Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından paylaşılan Mart 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini mercek altına aldı.
Girdi fiyatlarında alarm zilleri
Çandır’ın yaptığı değerlendirmeye göre, tarımsal girdi fiyatları Mart ayında aylık bazda yüzde 3,89, yıllık bazda ise yüzde 34,26 oranında yükseldi. Bu verilerin 2015 yılından bu yana kaydedilen Mart ayı ortalamalarının oldukça üzerinde olduğuna vurgu yapan Çandır, tarımsal faaliyetlerin maliyet baskısı altında kaldığını ifade etti.
Gübre ve enerjideki kritik artış
Sektörün en temel ihtiyaç kalemlerinde yaşanan fiyat hareketliliği, üreticinin üzerindeki yükü ağırlaştırıyor. Verilere göre, tarımsal mal ve hizmetlerde yıllık artış yüzde 35,82 seviyesine ulaştı. Özellikle gübre fiyatlarında yıllık bazda yüzde 48,33’lük bir sıçrama yaşanırken, enerji maliyetleri de yüzde 34,24 oranında artış gösterdi. Tohum, ilaç ve yem gibi diğer temel girdilerde de benzer şekilde yüksek seyreden maliyetler, üreticinin kârlılığını doğrudan etkiliyor.
Üretici ve tüketici arasındaki makas
Başkan Çandır, tarımsal üretici fiyat endeksi (Tarım-ÜFE) ile tüketici enflasyonu arasındaki ilişkiye de değindi. Üretici düzeyindeki gıda enflasyonunun, tarıma dayalı imalat sanayiinden daha yüksek seyrettiğini belirten Çandır, son bir yıllık eğilimin genel olarak üretici aleyhine işlediğini kaydetti. Çandır, "Üretici, girdi maliyetlerindeki bu hızlı artışa karşı ayakta kalmaya çalışırken, piyasadaki küresel dalgalanmalar da riskleri büyütüyor" değerlendirmesinde bulundu.
Küresel riskler kapıda
Mart ve Nisan aylarındaki küresel gelişmelerin tarımsal girdi fiyatlarını yukarı yönlü tetiklemeye devam ettiğini hatırlatan Ali Çandır, özellikle enerji ve gübre kalemlerinde yaşanabilecek yeni fiyat dalgalanmalarına karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. Çandır, mevcut rakamların, tarım sektörünün küresel risklere karşı ne kadar hassas bir noktada olduğunu kanıtladığını sözlerine ekledi.
