Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerinden derlenen bilgilere göre, Mart 2026 döneminde para arzındaki büyüme hızı vites düşürdü. Geniş para arzı olarak tanımlanan M3, bir önceki döneme kıyasla tam 9 puanlık bir kayıpla yıllık bazda yüzde 28,8 seviyesine geriledi. Parasal genişlemedeki bu yavaşlama, piyasadaki likidite musluklarının kısılmaya başladığının en somut göstergesi olarak kayıtlara geçti.
M1’de Keskin Viraj: Dar Tanımlı Para Arzı Çakıldı
Ekonomideki nakit ve vadesiz mevduat hacmini temsil eden en dar para tanımı M1, Mart ayında en sert düşüşü yaşayan kalem oldu. Yıllık büyüme oranı 20,5 puan birden azalarak yüzde 44,8’e kadar çekilen M1’deki bu tablo, nakit akışındaki yavaşlamayı teyit etti. Aylık bazdaki değişim incelendiğinde ise M3’te yaşanan toplam 704 milyar TL’lik azalışın 384 milyar TL’sinin doğrudan M1 kaynaklı olduğu görüldü.
Kredi Makası Açılıyor: Hanehalkı Borçlanmaya Devam Dedi
Para arzındaki yavaşlamaya rağmen kredi cephesinde tablo oldukça hareketli. Parasal sektör tarafından sağlanan kredilerde hanehalkı ve reel sektör arasındaki fark açılıyor. Hanehalkı kredilerindeki yıllık artış hızı 1 puanlık yükselişle yüzde 48,8’e tırmanırken; finansal olmayan kuruluşların (şirketlerin) kredi artış hızı 3,4 puan düşerek yüzde 37,3’e geriledi. Bu veriler, tüketim talebinin kredi yoluyla canlılığını koruduğunu gösteriyor.
Lokomotif Vadeli Mevduat: Büyümenin Ana Kaynağı Netleşti
Para arzının alt bileşenleri mercek altına alındığında, Mart ayındaki büyümenin "omurgasını" vadeli mevduatların oluşturduğu anlaşıldı. M3’teki yüzde 28,8’lik yıllık artışa en büyük katkı yüzde 15,7 ile vadeli mevduatlardan gelirken, vadesiz mevduatlar yüzde 10,1’lik bir etki yarattı. Repo işlemleri ve para piyasası fonları gibi diğer kalemlerin etkisi ise sembolik düzeyde kaldı.
Aylık Bazda 704 Milyar TL’lik Erime
Mart ayı, sadece yıllık bazda değil aylık bazda da bir daralma dönemi oldu. Bir önceki aya göre M3 hacminde yaşanan 704 milyar TL’lik düşüşte; repo fonları ve para piyasası enstrümanlarındaki azalış tetikleyici rol oynadı. Her ne kadar vadeli mevduatlar aylık bazda yüzde 1,5 artışla direnç gösterse de, vadesiz mevduat ve fonlardaki çıkış toplamda daralmayı kaçınılmaz kıldı.
Kaynağına Göre M3: Aslan Payı Özel Sektörün
Para arzındaki yıllık büyümenin kaynakları analiz edildiğinde; artışın yüzde 25,9’unun özel sektörden gelen alacaklardan beslendiği saptandı. Genel yönetimden alacaklar yüzde 4, banka dışı finansal kuruluşlar yüzde 1,2 ve net dış varlıklar yüzde 1 oranında pozitif katkı sağlarken, diğer kalemler yıllık büyümeyi yüzde 3,4 oranında aşağı yönlü baskıladı.
