Türkiye, dar gelirli vatandaşların refah seviyesini artırmak ve yoksullukla mücadelede daha kapsayıcı bir model oluşturmak amacıyla dev bir sosyal reform hazırlığında. Kamuoyunda uzun süredir "vatandaşlık maaşı" olarak anılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), ailelerin ekonomik standartlarını belirli bir asgari seviyede tutmayı hedefliyor. Ekonomi yönetimi tarafından sosyal yardım mekanizmasının yeniden inşası olarak nitelendirilen bu proje ile hanelerin temel ihtiyaçları devlet güvencesi altına alınacak.
İl ve İlçe Bazında Özel Etki Analizi
Yeni sistemin en dikkat çekici özelliklerinden biri, geleneksel "herkese eşit yardım" anlayışını terk ederek "ihtiyaca odaklı destek" modeline geçmesi. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın ortaklaşa yürüttüğü çalışmalar kapsamında, Türkiye'nin 81 ilinde ve ilçelerinde detaylı bir etki analizi gerçekleştiriliyor. Ekim ayında tamamlanması öngörülen bu saha araştırmasıyla, bölgesel yoksulluk dinamikleri ve hane bazlı ekonomik gereksinimler haritalandırılacak.
Antalya ile Hakkari'nin İhtiyacı Aynı Olmayacak
Hazırlanan yeni destek mimarisi, coğrafi ve ekonomik farklılıkları doğrudan dikkate alıyor. Yetkililerden alınan bilgilere göre, GETAD kapsamında verilecek yardımlar sabit bir paket üzerinden ilerlemeyecek. Örneğin; Antalya'daki bir ailenin en büyük bütçe kalemi kira iken, Hakkari'deki bir ailenin öncelikli ihtiyacı ısınma olabiliyor. Bu nedenle yardımlar, hanelerin gelir durumunun yanı sıra yaşadıkları bölgenin yaşam maliyetlerine göre enerji, gıda veya barınma (kira) desteği olarak kategorize edilecek.
Emekli Maaşı Tartışmalarına Son Verecek Model
Belirlenecek bir gelir eşiğinin altında kalan tüm haneleri kapsayacak olan sistemin, aynı zamanda toplumdaki diğer gelir adaletsizliği tartışmalarına da çözüm üretmesi bekleniyor. Özellikle en düşük emekli aylığı etrafında şekillenen tartışmaların, GETAD'ın devreye girmesiyle birlikte rafa kalkacağı öngörülüyor. Model, doğrudan aile odaklı çalışarak kişi başına düşen geliri asgari bir standartta eşitlemeyi amaçlıyor.
Uygulama İçin Gözler 2027 Yılında
Sosyal devlet anlayışına yeni bir soluk getirecek olan projenin yasal ve finansal altyapısı için takvim de netleşmeye başladı. 2027 yılı merkezi yönetim bütçesinin Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki (TBMM) görüşmelerinin tamamlanmasının ardından, GETAD'ın bütçe planlamasına son şekli verilecek. Gerekli yasal düzenlemelerin hızla hayata geçirilmesiyle birlikte, sistemin 2027 yılı içerisinde resmen yürürlüğe girmesi planlanıyor.
